Η
ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ
Κάποτε
οι πράξεις και ο λόγος των λογοτεχνών είχαν δύναμη και αποτελεσματικότητα στις
πλατιές μάζες. Διαλογίζονταν ο Άλεν Γκίνσμπεργκ, ο Πήτερ Ορλόβσκι και άλλοι
φίλοι της Δύναμης της Αλήθειας έξω από πυρηνικές εγκαταστάσεις του Κολοράντο
και σταματούσαν τα φορτία με τα πυρηνικά απόβλητα. Έγραφε ο Νόρμαν Μέιλερ το
«Στρατιές της νύχτας» και μαζί με τον Νόαμ Τσόμσκι ταρακουνούσαν συθέμελα το
Πεντάγωνο στον πόλεμο του Βιετνάμ, ενώ ο Φίλιπ Ροθ, αρκετές δεκαετίες μετά,
έκανε ανατομία του εθνικού αυτού τραύματος μέσα από βιβλία του («Αγανάκτηση»,
«Αμερικανικό ειδύλλιο» κ.ά.) και γίνονταν θέμα συζήτησης σε όλη την Αμερική,
μηδεμιάς εξαιρουμένης των εκάστοτε κυβερνήσεων, που αναλογίζονταν τις
περασμένες εσφαλμένες αποφάσεις της κρατικής εξουσίας. Έγραφε ο Κούντερα την
«Αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι» και διαμόρφωνε συνειδήσεις κατά του σοβιετικού
ολοκληρωτισμού της εποχής με την εισβολή των ρωσικών στρατευμάτων στην Πράγα.
Σήμερα δεν μπορούν να συμβούν παρόμοια συμβάντα με ανάλογη δύναμη, έκταση και
αποτελεσματικότητα. Οι λογοτέχνες θαρρείς και έχασαν τη φωνή τους. Εγκλήματα
της Χαμάς κατά των Εβραίων, παλαιστινιακή γενοκτονία εκ μέρους των Εβραίων και
αφανισμός της Γάζας, απειλή ισοπέδωσης του Ιράν από τον Τραμπ στο όνομα της
«διεθνούς ειρήνης», εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και πόλεμος που
συνεχίζεται, και, ουσιαστικά, οι συνειδήσεις των λαών δεν έχουν ταρακουνηθεί.
Και αν υπήρξαν κάποιες μεμονωμένες αντιδράσεις και φωνές, αυτές δεν είχαν
οικουμενική αλλά στενά ιδεολογική (κομματική) χροιά και τοπική εμβέλεια. Χαμήλωσε
άραγε η φωνή των απανταχού λογοτεχνών ή αυξήθηκε με τα χρόνια η κρατική ισχύς
και η αυθαιρεσία; Ή μήπως το κοινό, μέσα στον θόρυβο της εποχής, έχει απωλέσει
την ικανότητά του να ακούει;
Π.
Γ.
(στη
φωτογραφία η αντίδραση του Γκίνσμπεργκ και φίλων της Δύναμης της Αλήθειας, στις
14 Ιουλίου του 1978· τραβήχτηκε από τον νεαρό τότε φωτογράφο Joe Daniel)