Η αναγνωστική πρόταση του μήνα: Τζόναθαν Κόου

 

Η ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

 

 

[Μία φορά κάθε μήνα θα προτείνεται από το blog ένα βιβλίο, πρόσφατης ή παλαιότερης κυκλοφορίας ως αναγνωστική πρόταση. Για αυτόν τον μήνα θα μας απασχολήσει το μυθιστόρημα του Τζόναθαν Κόου Μαρία, η γυναίκα των συμπτώσεων (Πόλις, 2026, μτφρ. Άλκηστις Τριμπέρη)]

●

 

Το πρώιμο αυτό μυθιστόρημα του Κόου είναι ένα λεπταίσθητο ψυχογράφημα μιας ηρωίδας, κάπως κλειστής και μελαγχολικής, που, κατά κάποιο ανεξήγητο τρόπο, προκαλεί συνήθως δυσάρεστες καταστάσεις στον εαυτό της και στους γύρω της. Καταστάσεις που οδηγούν σε διαψεύσεις και απογοητεύσεις. Ο Κόου υπεραναλύει τον χαρακτήρα της Μαρίας, ο οποίος ωστόσο, παρά την υφιστάμενη υπερανάλυση, παραμένει αρκετά μυστηριώδης και αλλόκοτος. Αρκετά σημεία του βιβλίου θυμίζουν ιλαροτραγωδία ή μαύρη κωμωδία χάρη στο λεπτό, διαβρωτικό χιούμορ του συγγραφέα, που διακωμωδεί πρόσωπα και καταστάσεις

Το βιβλίο του Κόου μού θύμισε αρκετά ένα, επίσης πρώιμο, μυθιστόρημα του Φίλιπ Ροθ, το Τότε που ήταν καλό κορίτσι (Πόλις, 2026, μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου), το μοναδικό βιβλίο του Ροθ με βασική πρωταγωνίστρια μία γυναίκα. Εκεί, η Λούσι Νέλσον, προσπαθώντας πάντα στη ζωή της να κάνει το καλό, συντρίβει ολοκληρωτικά όλους όσους στέκονται εμπόδιο στον δρόμο της. Η Μαρία του Κόου δεν έχει ακριβώς τέτοιες βλέψεις-προθέσεις, όμως η αύρα της, ο τρόπος της, η άγρια μοναχικότητά της απωθεί τους ανθρώπους από τη ζωή της.

 

Δείγμα γραφής (σ. 158)

 

Αυτοί οι άνθρωποι, πρώην φίλοι, πρώην σύζυγοι, πρώην συνάδελφοι, αδέλφια και μητέρες και πατέρες και γιοι, απλώς δεν άφηναν τη Μαρία στην ησυχία της και μάλιστα ποτέ, ειδικά όταν ήταν μόνη από κάθε άλλη άποψη. Οι φωνές και τα πρόσωπά τους, μερικές φορές ακόμα και τα κορμιά τους, γέμιζαν τις σκέψεις της, κυριαρχούσαν στα συναισθήματά της και νάρκωναν τις αισθήσεις της. Είχαν προσκολληθεί τόσο σφιχτά πάνω της, που ήταν αναγκασμένη να τους κουβαλάει μαζί της όπου κι αν πήγαινε, παρόλο που ζύγιζαν έναν τόνο και τίποτα δεν θα της έδινε μεγαλύτερη χαρά από το να καταφέρει να τους ξεφορτωθεί στην άκρη του δρόμου.

 

(οι φωτογραφίες είναι από την επίσκεψη του Κόου στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, στις 26 Απριλίου του 2023)

 

Π. Γ.

Αλλόκοτες καλοκαιρινές ιστορίες: Ανεμιστήρας υδρονέφωσης

 

 

(Οι φίλοι μου της book press μου ζήτησαν προ ημερών μία αλλόκοτη και παράδοξη καλοκαιρινή ιστορία μέχρι 300 λέξεων. Παρότι ρεαλιστής πεζογράφος διόλου δεν ξεβολεύτηκα στο γράψιμο της ιστορίας. Άλλωστε η ζωή έχει τόσες αλλόκοτες και παράδοξες πτυχές, που συχνά την κάνουν να φαντάζει εξωπραγματική, δίχως όμως και να είναι).

 

 

Ανεμιστήρας υδρονέφωσης

 

 

 

«Μην κοιτάζεις επίμονα ξένες παρέες! Είναι αγένεια!» τον συνέτιζε η Βάσω.

Σπανίως την άκουγε.

Εκείνη πετάχτηκε στα τουριστικά. Μικροδώρα, σουβενίρ.

Βρήκε ελεύθερο πεδίο δράσης.

Ρόδος, Αύγουστος πνιγηρός. Ρεμβάζει στην Οδό των Ιπποτών, στο πλακόστρωτο. Ένα μηχάνημα ριπίζει κατάμουτρα κρύο αέρα. Καρφώνεται στις δύο τουρίστριες τού απέναντι τραπεζιού, μάνα και κόρη πιθανότατα, που ανταποδίδουν τα επίμονα βλέμματα παραξενεμένες. Η μάνα συνομήλική του, το κορίτσι στα είκοσι. Φορούν και οι δύο t-shirt με σημαία της Μάλτας.

Ξαφνικά, εν μέσω καύσωνος, αλλάζει το τοπίο. Οι μήνες, τα χρόνια, οι εποχές. Κρύος Γενάρης και φόβος πλανώνται στην πόλη. Έφιπποι πάνω σε άλογα τρέχουν ανάστατοι πέρα δώθε. Κάποιο στενάχωρο μήνυμα μεταφέρεται από στόμα σε στόμα. Τη βλέπει στη ράχη ενός αλόγου, στηριγμένη σε κάποιον μεγαλόσχημο ιππέα να τον πλησιάζει:

«Οι Οθωμανοί είναι προ των πυλών! Ο φρουρός του Μεγάλου μαγίστρου θα με φυγαδεύσει. Βράδυ θα φύγω για τη Μάλτα. Κανείς δεν γλιτώνει εδώ! Εσύ τι θα κάνεις;»

Εκείνος, ένας απλός στρατιώτης του τάγματος των Ιωαννιτών, «θα μείνω να σε περιμένω!» της απάντησε με λατρεία.

Ο αναβάτης με μια καμτσικιά έκανε το άλογο ν’ ανασηκωθεί στα μπροστινά του πόδια, σκορπώντας στα μάτια του σκόνη του Μεσαίωνα.

Τη συνάντησε σε διάφορες εποχές, σε διαφορετικές πόλεις, με διαφορετικά ονόματα. Ηρωίδα ιστορικών μυθιστορημάτων. Και τώρα την έχει απέναντι του, ν’ ανταλλάζουν βλέμματα έκπληξης κι απορίας.

Τον πλησίασαν εκείνες φεύγοντας.

Του χαμογέλασαν διφορούμενα.

Διέκρινε πως το κορίτσι είχε κάποιο εμφανές κινητικό πρόβλημα.

Δεν του μίλησαν, όμως εκείνος άκουσε καθαρά από το στόμα της γυναίκας ειρωνικούς ψιθύρους.

Άρχισε να βραδιάζει.

Γύρισε η Βάσω με δύο σακούλες δώρα στα χέρια.

«Όλα εντάξει;» τον ρώτησε, βλέποντάς τον κάπως ανήσυχο.

«Αυτό το μηχάνημα πάγωσε το πρόσωπο μου...»

Η Βάσω ξεδίπλωσε μπροστά του μια γκραβούρα με μια ιστορική αναπαράσταση:

«Κοίταξε!», του λέει. «Η ανιψιά του τελευταίου Μεγάλου μαγίστρου του νησιού φυγαδεύεται κρυφά από έμπιστο φρουρό στο λιμάνι! Κι ένας απλός στρατιώτης, που την είχε ερωτευτεί, την ικετεύει να μείνει! Δεν είναι συγκινητικό!»

 

Π. Γ.

 

(μπορείτε να διαβάσετε το διήγημα και στον παρακάτω σύνδεσμο της book press:

https://bookpress.gr/prodimosieuseis/diigimata/26531-mia-allokoti-kalokairini-istoria-anemistiras-ydronefosis-tou-panagioti-goyta )

Η αναγνωστική πρόταση του μήνα: Julian Barnes

 

Η ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

 

[Μία φορά κάθε μήνα θα προτείνεται από το blog ένα βιβλίο, πρόσφατης ή παλαιότερης κυκλοφορίας, ως αναγνωστική πρόταση. Γι’ αυτόν τον μήνα θα μας απασχολήσει το μυθιστόρημα του Julian Barnes Αναχωρήσεις, σε μετάφραση της Κατερίνας Σχινά (Μεταίχμιο, 2026)]

●

Η ανάγνωση ενός καλού λογοτεχνικού βιβλίου είναι σαν ένα καλό γεύμα σ’ ένα φημισμένο εστιατόριο. Ο αναγνώστης θα καταφύγει σ’ αυτό αφού είναι αδύνατον να συντηρείται μόνο με τυποποιημένα σνακ ή φαστ φουντ αναγνώσματα. Τι ορίζουμε τώρα ως καλό βιβλίο; Στην προκείμενη περίπτωση μιλώ για ένα βιβλίο μεταφρασμένης λογοτεχνίας κάποιου συγγραφέα που έχει καταξιωθεί και διακριθεί στη χώρα του, έχει μεταφραστεί σε αρκετές άλλες χώρες και έχει μεταφραστεί και στην Ελλάδα από έγκυρο (η) μεταφραστή (μεταφράστρια), κυκλοφορώντας από εκδοτικό οίκο που σέβεται το αναγνωστικό του κοινό. Οι Αναχωρήσεις του  Julian Barnes τηρούν όλες τις παραπάνω προδιαγραφές όχι για να χαρακτηριστούν απλώς ως καλό βιβλίο, αλλά ως υψηλή λογοτεχνία.

Έχουμε να κάνουμε με ένα υβριδικό μυθιστόρημα, μοιρασμένο σε πέντε κεφάλαια. Ανάμεσα στο εισαγωγικό κεφάλαιο και στο κεφάλαιο όπου θίγεται διεξοδικά και λεπτομερώς ο τρόπος διάγνωσης ης λευχαιμίας του συγγραφέα παρεμβάλλονται εναλλάξ δύο κεφάλαια που αφορούν μια ερωτική ιστορία, εις διπλούν και με χρονική απόσταση σαράντα χρόνων. Ο αφηγητής-συγγραφέας είχε μεσολαβήσει στα φοιτητικά του χρόνια για να συνάψουν σχέση ο Στίβεν και η Τζιν, κάτι που επαναλαμβάνεται σαράντα χρόνια μετά, οπότε μεσολαβεί εκ νέου για νέο σμίξιμο των εξηντάχρονων πλέον παλιών φίλων του. Ωστόσο και αυτή η σχέση πηγαίνει στον βρόντο, όπως συνέβη και παλιά. Εξέλαβα την ερωτική ιστορία των δύο ανθρώπων ως συμβολική. Το διάστημα των 40 χρόνων που μεσολαβεί μέχρι το νέο σμίξιμο τους είναι η αδηφάγος «τρύπα» της ίδιας της ζωής, στο απλουστευμένο και ιδιοφυές κατά Barnes σχήμα: Γέννηση, κενό (τρύπα) ζωής, αναχώρηση.

Το πέμπτο και τελευταίο κεφάλαιο είναι το πιο εξομολογητικό, προσωπικό και σπαραχτικό μέρος του βιβλίου. Ο Barnes, σχεδόν ογδοντάχρονος και χτυπημένος από τη λευχαιμία, αφού στοχάζεται και εμβαθύνει αναφορικά με τη θνητότητα, το γήρας, το τέλος των πραγμάτων, το ανθρώπινο σώμα που εξασθενεί, τη μνήμη και τις αναμνήσεις που αλλοιώνονται με τα χρόνια, παίρνει την απόφαση ν’ ανακοινώσει στους αναγνώστες του ότι οι Αναχωρήσεις ήταν το κύκνειο άσμα του, αφού δεν πρόκειται να γράψει εφεξής άλλο βιβλίο. Μια οδυνηρή ωστόσο γενναία απόφαση που παραπέμπει σε αντίστοιχες γενναίες αποφάσεις άλλων λογοτεχνών όπως ο Φίλιπ Ροθ ή ο Μανόλης Αναγνωστάκης, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας τους.[1]

Ακόμα και στα πιο σπαραχτικά σημεία του βιβλίου ο Barnes δεν χάνει το παιγνιώδες ύφος του και το φλεγματικό του χιούμορ. Επισημαίνω κάποια σημεία που λειτουργούν ως ευφυολογήματα ή ατάκες ζωής, από τα πολλά που υπάρχουν στο κείμενο (τα περισσότερα εξ αυτών εκφρασμένα διά στόματος Τζιν)

σ. 179: Επιτρέπεται να είσαι γέρος, αλλά δεν επιτρέπεται να συμπεριφέρεσαι σαν γέρος.

σ. 185: Ίσως είμαστε όλοι έφηβοι όταν πρόκειται για το σεξ, όσων χρονών κι αν είμαστε.

σ. 151: Είμαστε απλώς νήπια ντυμένα με ρούχα ενηλίκων.

σ. 200: Έχω την εντύπωση ότι οι άνθρωποι είναι συχνά τόσο απασχολημένοι με το να ζουν, που ξεχνούν πως είναι άνθρωποι.

Συμπερασματικά: Ένα μεγαλειώδες, ειλικρινές, σπαραχτικό μυθιστόρημα. Η ένδοξη αποχώρηση από τον στίβο της γραφής ενός αναμφισβήτητα σπουδαίου συγγραφέα.

 

Δείγμα γραφής (σ. 227)

Όσο για μένα, είμαι πλέον εβδομήντα οχτώ ετών και αυτό θα είναι οπωσδήποτε το τελευταίο μου βιβλίο – η επίσημη αναχώρησή μου, η τελική συνομιλία μου μαζί σου. Το να τελειώνω το τελευταίο μου βιβλίο στον δικό μου χρόνο και μετά να σωπάσω έχει τουλάχιστον αυτή τη χρήσιμη συνέπεια: σημαίνει ότι δεν θα σε διακόψει ο θάνατος –όπως φοβόταν ο Μπράιαν Μουρ– στη μέση της συγγραφής. Με αυτόν τον τρόπο αρνείσαι στον θάνατο την εξουσία. Αν και, το παραδέχομαι, δεν έχεις και πολλά περιθώρια.

Π. Γ.

 

---

[1] Ο Ροθ σταμάτησε να γράφει για να ζήσει λίγα χρόνια την «πραγματική ζωή» μακριά από τη μάχη της συγγραφής. Ο Αναγνωστάκης σταμάτησε την ποίηση γιατί κατά δήλωσή του δεν είχε κάτι καινούριο να προσθέσει. Ο Barnes φαίνεται πως σταματάει τη συγγραφή συνειδητοποιώντας πως η πράξη αυτή προϋποθέτει καλή ψυχική, πνευματική και σωματική υγεία, στοιχεία που άρχισε να μην τα διαθέτει ο ίδιος.

Ταχυδρομικό κυτίο (9)-Ντίνος Γιώτης

 

ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΚΥΤΙΟ (9)

 

 

(στη στήλη αυτή θα αναρτάται σύντομο σχόλιο για κάποιο ή κάποια από τα βιβλία που, κατά καιρούς, δέχομαι με το ταχυδρομείο)

 

●

 

Ντίνος Γιώτης, ΑΘΗΝΑ 2.0, νουβέλα, εκδ. Βακχικόν, 2026

 

Ο συγγραφέας, σκηνοθέτης και δημοσιογράφος Ντίνος Γιώτης στο έβδομο κατά σειρά βιβλίο του που τιτλοφορείται ΑΘΗΝΑ 2.0 καταγράφει μια άλλη Αθήνα πέρα από τις βιτρίνες που θαμπώνουν, την πολιτισμική προβολή της, τα φώτα και τη λάμψη της ιστορίας της. Μια Αθήνα σκληρή, σκοτεινή, ανελέητη, με πρόσωπα που κινούνται στο ημίφως – η νέα γενιά με τα συντετριμμένα της όνειρα, τη μοναξιά της, τις λάθος αποφάσεις της, όλο εκείνο το μάταιο και βεβιασμένο της ύπαρξής της. Ο πρωταγωνιστής, που ονομάζεται Daw και που του αρέσει να σκαρώνει στίχους, θέλει ν’ απομακρυνθεί από το τοξικό οικογενειακό περιβάλλον του. Ωστόσο, η ζωή και οι επιλογές του δεν θα του σταθούν σύμμαχοι στις επιδιώξεις και στις αποφάσεις που θα πάρει.

Ολιγοσέλιδη νουβέλα μόλις 55 σελίδων, γραμμένη με απλά αφηγηματικά υλικά, αμεσότητα και σύγχρονο λόγο, φωτίζει τις ζωές (εκφραστικά μέσα, τρόπος επικοινωνίας) μιας αποκλεισμένης και αδικημένης γενιάς, που φυτοζωεί στην ευημερούσα κοινωνία των ολίγων και των δυνατών που παίρνουν αποφάσεις για την πορεία των πραγμάτων, κρατώντας την συνειδητά στο περιθώριο.

 

Δείγμα γραφής (σ. 17)

 

Πάλι τα ίδια σκατά, σκεφτόμουν καθώς γύριζα στο σπίτι, χωμένος μέσα στο φούτερ μου. Δεν είχε περάσει καιρός που δούλευα ντελίβερι σε μια συνοικιακή καφετέρια. Μοίραζα καφέδες από το πρωί μέχρι το βράδυ, δεξιά-αριστερά, σε πολύ μπίζι εργαζόμενους και σε φουλ αργόσχολους για λίγα ευρώ και κάτι ψιλά για να βγάλω τον μήνα μου. Τα είχα ανάγκη όμως και όσο θα έψαχνα για κάτι καλύτερο δεν θα παρατούσα τη δουλειά.

 

Π. Γ.

Γιοχάνα

 

ΓΙΟΧΑΝΑ

 

 

 

Αυθαίρετα την ονομάτισα Γιοχάνα. Γιοχάνα Έρικσεν ή Σβένσον ή Κάρλσον ή κάτι συναφές. Υποθέτω Νορβηγή, Σουηδέζα, μπορεί και Δανέζα υπήκοος. Δεν θα πρέπει να είναι πάνω από επτά ή οκτώ ετών. Παίζει με τον δίμετρο παππού της παιχνίδια σε παραλία της Χαλκιδικής. Η μικρή (χρυσές πλεξούδες, σταρένιο δέρμα, απίστευτη ζωτικότητα) γυρίζει, κάπου κάπου, το μουτράκι της προς το μέρος μου και μου χαμογελά με νάζι. Τη χαιρετώ κι εγώ χαμογελαστός, πίνοντας τον καφέ μου.

Ξαφνικά, μέσα στην άπνοια του θέρους, τη φαντάζομαι να ψηλώνει, ολοένα να ψηλώνει, να μεγαλώνει, να γίνεται συγγραφέας με μεγάλη απήχηση στις αναγνωστικές μάζες, και, εκεί γύρω στα τριάντα πέντε με σαράντα της χρόνια (εγώ θα έχω ήδη αποδημήσει εις Κύριον, προφανώς και ο σχεδόν συνομήλικός μου παππούς της), σε κάποιο από τα βιβλία της να σημειώνει τα εξής: «Θυμάμαι αχνά τα παιδικά μου καλοκαίρια στην Ελλάδα και τον αγαπημένο μου παππού με τα τεράστια χέρια-φτερούγες του να με προστατεύει σαν άγγελος!». Και λίγο παρακάτω: «Και μες στο λιοπύρι της Μεσογείου θυμάμαι αμυδρά κι έναν κύριο από τη διπλανή ψάθινη ομπρέλα του να με χαιρετάει χαμογελαστός».

Μη νομίζετε! Με κάτι τέτοια ευφάνταστα τεχνάσματα κατακτιέται η αιωνιότητα.

Voyage, voyage (10): Μπάντεν Αυστρίας

 

Η στήλη «Voyage, voyage» είναι ένα είδος ταξιδιωτικών εντυπώσεων, με ποιητικό βλέμμα, από τουριστικούς ή προσκυνηματικούς τόπους του εξωτερικού ή της Ελλάδας, που επισκέφτηκα στο παρελθόν και που με ενέπνευσαν.

 

֎

 

 

ΑΝΟΙΧΤΑ ΠΑΡΑΘΥΡΑ

 

 

Είναι ένα θέμα αυτό με τα ταξίδια στο εξωτερικό. Επισκέπτεσαι χώρες πιο προηγμένες, πιο οργανωμένες και με καλύτερη συμπεριφορά πολιτών από τη δική σου, και, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, σε πιάνει απελπισία. Στη λουτρόπολη Μπάντεν της Αυστρίας, πριν από λίγα χρόνια, περίμενα μπροστά σε μια διάβαση, αναποφάσιστος για το αν έπρεπε να ανηφορίσω στο Πάρκο των ποιητών ή να επιστρέψω στο σημείο συνάντησης του γκρουπ. Ήταν και η απόλυτη ηρεμία του χώρου που με είχε συνεπάρει. Είχαν περάσει δύο, τρία, πέντε λεπτά, και μαζί μου περίμενε ένας οδηγός με το αμάξι του, αναμένοντας να δει τι θα κάνω. Ποιος θα το έκανε αυτό στην Ελλάδα; Όταν αντιλήφθηκα τι είχε συμβεί, βιάστηκα να περάσω απέναντι, ευχαριστώντας με μια μικρή υπόκλιση τον οδηγό για την υπομονή που είχε δείξει. Λίγα μέτρα, παρακάτω, στο σπίτι του Μπετόβεν (ένα από τα πολλά όπου διέμενε ο μουσουργός στην Κεντρική Ευρώπη) που είχε γίνει μουσείο, ήταν συνεχώς, συμβολικά, τα παράθυρά του ανοιχτά, υποδηλώνοντας την αέναη επικοινωνία καλλιτεχνών και κοινού διά μέσου της τέχνης. Οποιοδήποτε μουσείο στην Ελλάδα με ανοιχτά παράθυρα θα είχε υποστεί ανελέητο πλιάτσικο παραβατικών και μπαχαλάκηδων ή θα είχε γίνει στέκι κατάληψης περιθωριακών στοιχείων. Δεν γνωρίζω αν το πρόβλημα είναι πολιτικό, ιστορικό, υπαρξιακό, κοινωνικό, μεταφυσικό ή γονιδιακό. Σημασία έχει πως κάνοντας παρανάγνωση στους στίχους του Σεφέρη «όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει...» (στίχοι που γράφτηκαν με βαθιά επίγνωση και συναίσθηση του βάρους της ιστορίας και των μνημείων αυτής της χώρας) δικαιούμαι, ανερυθρίαστα, να δηλώσω:

Όπου και να ταξιδέψω στο εξωτερικό, η επιστροφή πάντα θα με πληγώνει...

 

Π. Γ.

Η αναγνωστική πρόταση του μήνα: J. M. Goetzee, Η ελπίδα

 

         

    Η ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

 

[Μία φορά κάθε μήνα θα προτείνεται από το blog ένα βιβλίο, πρόσφατης ή παλαιότερης κυκλοφορίας ως αναγνωστική πρόταση. Για αυτόν τον μήνα θα μας απασχολήσει η συλλογή διηγημάτων του J. M. Goetzee Η ελπίδα και άλλες ιστορίες (εκδ. Διόπτρα, 2026, μτφρ. Χριστίνα Σωτηροπούλου)]

●

 

σ. 90: «Σκέφτηκα ότι ο κόσμος ανέχεται τη σφαγή των ζώων μόνο και μόνο επειδή δεν βλέπει τη διαδικασία».

σ. 81: «Δεν είναι κακό να κάνει κανείς το καθήκον του. Το καθήκον είναι αυτό που κάνει τον κόσμο να γυρίζει, όχι η αγάπη».

σ. 74: «Όχι, δεν υπάρχει Θεός. Αλλά, τουλάχιστον, στον κόσμο για τον οποίο εύχομαι και προσεύχομαι να υπάρχει, κάθε ψυχή θα έχει μια ευκαιρία».

σ. 67: «Αν ήταν όλοι σαν εσένα, το ανθρώπινο είδος δεν θα είχε επιβιώσει κατά την εποχή των Παγετώνων».

 

Είναι ελάχιστες μόνο από τις αρκετές, υπαρξιακού τύπου, φράσεις-ευφυολογήματα που αναφέρει η Ελίζαμπεθ Κοστέλο (ηρωίδα και παλαιότερων βιβλίων του συγγραφέα) στην πρόσφατη συλλογή διηγημάτων του Η ελπίδα και άλλες ιστορίες. Αν εξαιρέσουμε τις δύο πρώτες ιστορίες του βιβλίου που έχουν κάποια αφηγηματική αυτονομία, οι υπόλοιπες έξι σχετίζονται μεταξύ τους, είναι αλληλένδετες και, κατά κανόνα, φωτογραφίζουν μια ηλικιωμένη γυναίκα στο λυκόφως της ζωής της, που ζει σε ξένη χώρα, είναι διάσημη συγγραφέας και έρχεται σε επικοινωνία (όσο αυτό είναι εφικτό) με τα παιδιά της και τη νύφη της, που αγωνιούν για το μέλλον και την εξέλιξη της υγείας της.

Μέσα απ’ όλες τις ιστορίες ο αναγνώστης θα προβληματιστεί βαθιά για μεγάλα θέματα της ζωής και της λογοτεχνίας, όπως τα γηρατειά, ο θάνατος, η πολυπλοκότητα των ανθρώπινων σχέσεων, η σχέση ανθρώπων-ζώων, η αίσθηση του καθήκοντος και η συνύπαρξη ανθρώπων με διαφορετικές αντιλήψεις και στάσεις ζωής, η ανεκτικότητα, η ευθανασία ως διέξοδος στην άνοια των ηλικιωμένων, που χάνουν την αξιοπρέπειά τους.

Ωστόσο, αν κάτι ξεχωρίζει και υπερτερεί σ’ αυτές τις άκρως ενδιαφέρουσες ιστορίες του βραβευμένου με Νόμπελ (2003) Νοτιοαφρικανού συγγραφέα, είναι η αίσθηση μιας υπαρξιακής παραδοξότητας και μιας υψηλής φιλοσοφικής ενατένισης της ζωής, που αποτυπώνεται ανάγλυφα ιδίως μέσα από τους διαλόγους των ηρώων του.

 

Δείγμα γραφής (σ. 118)

 

Όμως, πιάνομαι από μια τελευταία πεποίθηση: ότι το κοτοπουλάκι που μου εμφανίστηκε στην οθόνη χτες το βράδυ εμφανίστηκε για συγκεκριμένο λόγο, εκείνο και τα άλλα αμελητέα όντα των οποίων οι δρόμοι συναντήθηκαν με τον δικό μου καθώς όδευαν προς τον θάνατο.

Για εκείνα γράφω. Οι ζωές τους είναι πολύ σύντομες και τόσο εύκολα ξεχνιούνται. Είμαι το μόνο πλάσμα στο σύμπαν που ακόμη θυμάται, αν αφήσουμε κατά μέρος τον Θεό. Όταν φύγω από εδώ, θα υπάρχει μόνο το κενό. Θα είναι σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Γι’ αυτό γράφω για εκείνα και γι’ αυτό ήθελα να διαβάσεις για εκείνα. Για να αφήσω σ’ εσένα την ανάμνησή τους. Αυτό είναι όλο.

 

Π. Γ.

Δωδέκατος παίκτης (10)-Ντριπλέρ

 

ΔΩΔΕΚΑΤΟΣ ΠΑΙΚΤΗΣ

 

 

(σ’ αυτή τη στήλη δημοσιεύονται για πρώτη φορά –ή αναδημοσιεύονται– διηγήματά μου αναφορικά με το ποδόσφαιρο)

 

 

֎

Ντριπλέρ

 

 

 

Είχα χρόνια να τον συναντήσω στη γειτονιά. Τον πέτυχα στην ουρά ενός ταμείου στον Σκλαβενίτη, επί της Παπαναστασίου, και θυμήθηκα τα παλιά. Τριγυρνούσε τη δεκαετία του ογδόντα στη γειτονιά με μια δερμάτινη μπάλα σε ένα φιλεδάκι,  ψάχνοντας συμπαίκτες στις αλάνες και στο βοηθητικό γηπεδάκι, πίσω από το γήπεδο του Άρη, για να στήσουν διπλό. Όσοι αποφασίζανε να παίξουν μαζί του δεινοπαθούσαν. Φοβερός τεχνίτης και ντριπλέρ, δεν μπορούσες να του πάρεις την μπάλα από τα πόδια ακόμα κι αν είχες μπάρμπα τον ίδιο τον Θεό. Έμπαινε και στα γήπεδα των μεγάλων ομάδων της πόλης, του Άρη, του ΠΑΟΚ και του Ηρακλή, κατέβαινε, άγνωστο πώς, στο ημίχρονο στον αγωνιστικό χώρο και τάραζε στις ντρίπλες τους αναπληρωματικούς των ομάδων, που έτριβαν τα μάτια τους με αυτόν τον απίθανο τύπο, που είχαν μπλέξει. Είχε σχετικά μακρύ μαλλί, κάπως γλιτσερό, και φορούσε πάντα φτηνές ελβιέλες στα πόδια. Ένα φαρδύ πουκάμισο χυνόταν ανέμελα πάνω από τη φόρμα. Κανείς δεν γνώριζε πώς ζούσε, πού έμενε, πώς τα έφερνε βόλτα. Μέχρι και την πρώτη δεκαετία του νέου αιώνα έκανε το ίδιο ακριβώς πράγμα. Γυρνούσε με μια μπάλα υπό μάλης ψάχνοντας πιτσιρικάδες ή και μεγαλύτερους για να τους ταράξει στις ντρίπλες. Την περίπτωσή του την αναφέρει σε κάποιο βιβλίο του και γνωστός διηγηματογράφος της πόλης μας, που πέρασε κι αυτός τα νεανικά του χρόνια στο Χαριλάου.

Τον γνώρισα με το πρώτο. Ο χρόνος που μεσολάβησε δεν τον είχε αλλοιώσει σημαντικά. Θα πρέπει να είχε περάσει κατά πολύ τα εβδομήντα, όμως το στιλ του πάντα αέρινο και νεανικό. Φορούσε κάτι χιλιοφορεμένα αθλητικά και έβαζε σε μια σακούλα τα λιγοστά του ψώνια. Δεν άντεξα να μην του μιλήσω:

«Ο Ορέστης δεν είσαι;» τον ρώτησα.

«Κάπου σε θυμάμαι· είσαι παλιός Χαριλιώτης;» ρώτησε στρέφοντας πάνω μου το κουρασμένο βλέμμα του.

«Ναι, παίζαμε πριν από χρόνια μπάλα στις αλάνες, πίσω από τον Άρη, εκεί που σήμερα έχει γίνει πάρκο».

Χαμογέλασε αχνά.

«Τι χρόνια!» σιγομουρμούρισε κάπως συγκινημένος.

Πήρα θάρρος και συνέχισα.

«Σε θυμάμαι, ρε Ορέστη, ένα απόγευμα στο Χαριλάου, σε ένα ματς Άρης-Ιωνικός, που είχες ταράξει στις ντρίπλες όλη την ομάδα του Άρη και επί δεκαπέντε ολόκληρα λεπτά κανείς δεν μπορούσε να σου πάρει την μπάλα από τα πόδια».

Μια πίκρα απλώθηκε ξαφνικά στο πρόσωπο του. Με κοίταξε μια τελευταία φορά στα μάτια, σήκωσε τη σακούλα με τα ψώνια, «αυτά περάσανε, αγόρι μου· τώρα μας ντριπλάρει ο Θεός! Κανείς μας δεν του παίρνει την μπάλα από τα πόδια!» μου είπε, και βιάστηκε να φύγει, άρον άρον, από το κατάστημα.

ΤΕΧΝΕΣ OnLine-Κριτική

 

                                                Μια κριτική (σχόλιο) του Κώστα Τραχανά 

                                         για το βιβλίο μου Η μελωδία των αγαλμάτων

https://www.texnesonline.gr/2026/06/blog-post_95.html

Συνέντευξη του Π. Γούτα στην book press

 

                                      ΣΥΝΕΝΕΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΑΓΟΡΑΣΤΟ 

                                  ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ BOOK PRESS

https://bookpress.gr/sinenteuxeis/ellines/26113-5-lepta-me-ton-panagioti-goyta-sto-teleftaio-mythistorima-mou-mia-olokliri-epoxi-anavionei-se-ena-bar

Η μελωδία των αγαλμάτων: η πρώτη κριτική

 

(Η πρώτη κριτική για το μυθιστόρημά μου Η μελωδία των αγαλμάτων μόλις δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό fractal από την ποιήτρια, φιλόλογο και κριτικογράφο Χρυσάνθη Ιακώβου. Την ευχαριστώ από καρδιάς. Παραθέτω το κείμενό της.)

 

֎

 

 

Ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα για τα διαψευσμένα όνειρα, τις λάθος επιλογές και την ανάγκη για ευτυχία

 

                      Γράφει η Χρυσάνθη Ιακώβου

 

 

Παναγιώτης Γούτας «Η μελωδία των αγαλμάτων», Εκδόσεις Βακχικόν, 2026

 

Μπορούν οι άνθρωποι να σηκώσουν το βάρος των επιλογών τους; Κι αν οι επιλογές τους είναι λάθος, μπορούν να βρουν τη δύναμη να κάνουν μια νέα αρχή; Αυτό μοιάζει να αναρωτιέται ο Παναγιώτης Γούτας στο νέο του βιβλίο «Η μελωδία των αγαλμάτων», τοποθετώντας τους ήρωές του αριστοτεχνικά σε κομβικά σημεία της ζωής τους, όπου τα λάθη, οι μεταμέλειες και οι αδυναμίες τους τους καθορίζουν.

Οι ήρωες πολλοί και με διαφορετικές πληγές ο καθένας. Τρεις συμφοιτήτριες που ξανασυναντιούνται χρόνια μετά και αρχίζουν τη φιλία τους από την αρχή, αναπολώντας τον παλιό τους έρωτα για το ίδιο πρόσωπο. Ένας άντρας που κρύβει τις σεξουαλικές του προτιμήσεις από τη γυναίκα του και ένας άλλος που φοβάται τη δέσμευση. Μια υπάλληλος μικροβιολογικού που επιλέγει τους λάθος συντρόφους. Ένας αστυνομικός που καταδιώκει τα λάθος άτομα, ένας γυμνασιάρχης που γράφει διηγήματα. Πολλά από τα πρόσωπα του βιβλίου δεν γνωρίζονται μεταξύ τους, έχουν όμως ένα κοινό: συχνάζουν στο ίδιο μπαρ, το Ερμής Ανάδρομος. Ο Ερμής Ανάδρομος, ένα μέρος όπου διασταυρώνονται τυχαία -ή μοιραία- οι ζωές άγνωστων μεταξύ τους ανθρώπων, λειτουργεί σαν καταφύγιο για τους ήρωες και σαν άξονας και κέντρο αναφοράς για τον συγγραφέα.

Τολμηρό εγχείρημα από την πλευρά του συγγραφέα να συνενώσει τόσα διαφορετικά στοιχεία σε ένα μυθιστόρημα χωρίς να χάσει τις ισορροπίες και χωρίς να προκαλέσει σύγχυση στον αναγνώστη – αντιθέτως, ο σπονδυλωτός χαρακτήρας του βιβλίου δίνει ρυθμό και ένταση χάρη στις εναλλασσόμενες σκηνές και δημιουργεί ένα ενδιαφέρον σύμπλεγμα προσώπων, γεγονότων, ιδεών.

Οι ήρωες του βιβλίου μοιάζουν σε ένα πρώτο επίπεδο εγκλωβισμένοι στις ζωές τους, σε δικά τους προσωπικά αδιέξοδα ή μυστικά, με λάθη δικά τους ή με καταστάσεις που τους επιβλήθηκαν χωρίς τη θέλησή τους, όμως τελικά ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζονται όσα τους συμβαίνουν και η δύναμη που επιδεικνύουν όταν χρειαστεί είναι αυτό που τους χαρακτηρίζει. Οι ήρωες του Γούτα ενεργούν πέρα από τους κανόνες του πρέπει, ενεργούν μόνο με βάση αυτό που θέλουν και αυτό που πιστεύουν πως μπορούν να κάνουν. Κι αυτό ίσως είναι αρκετό για να ζήσει κανείς μια ικανοποιητική ζωή.

Ο συγγραφέας παίζει αρκετά με την έννοια της νοσταλγίας και του παρελθόντος, όχι με τρόπο τρυφερό ή μελοδραματικό, αλλά χρησιμοποιώντας την έννοια αυτή για να τοποθετήσει τους ήρωες στο σήμερα. Υπάρχει διαρκώς η διάψευση, η απογοήτευση και συγχρόνως μια νέα ελπίδα.

Πίσω από τις ζωές των ηρώων και τα μικρά ή μεγάλα γεγονότα που συμβαίνουν, ο Γούτας έχει γεμίσει το βιβλίο με τέχνη, με αναφορές σε ταινίες ή σε μουσικά κομμάτια της τζαζ. Ενδιαφέρουσες επίσης οι αναφορές στην πολιτική, στην Αριστερά, στη διάψευση των οραμάτων. Το φόντο που έχει χτίσει ο συγγραφέας συμπλέκεται αριστοτεχνικά με τη δράση του βιβλίου και τις ζωές των ηρώων του.

Τα πρόσωπα του βιβλίου δεν οδηγούνται απαραιτήτως κάπου. Δεν ξεφεύγουν εντελώς από τους δαίμονές τους, δεν ζουν ίσως τη ζωή που ονειρεύτηκαν, δεν εξιλεώνονται απόλυτα, δεν διορθώνουν τα πάντα. Απλώς συνεχίζουν κάνοντας το καλύτερο που μπορούν. Κι αυτό είναι τελικά μια πάρα πολύ ενδιαφέρουσα και ρεαλιστική λογοτεχνική προσέγγιση.

 

 

 https://www.fractalart.gr/i-melodia-ton-agalmaton/

 

Βιβλιοπαρουσίαση: Ο Π. Γούτας στον ΙΑΝΟ Θεσ/νίκης

 

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ Π. ΓΟΥΤΑ

ΣΤΟΝ ΙΑΝΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

(Η μελωδία των αγαλμάτων,

εκδόσεις Βακχικόν, 2026)

 

Παρά την αστάθεια του καιρού (καθότι Μάιος), την Τρίτη 19 Μαΐου, στις 7 το απόγευμα, με αρκετές παρουσίες βιβλιόφιλων και μεγάλη επιτυχία, έγινε η παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος του Παναγιώτη Γούτα Η μελωδία των αγαλμάτων (Βακχικόν, 2026) στο πατάρι του βιβλιοπωλείου Ιανός, στη Θεσσαλονίκη. Ο ποιητής και πρώην πρόεδρος της Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης, Βαγγέλης Τασιόπουλος, που ήταν ο κεντρικός ομιλητής της βραδιάς στάθηκε, μεταξύ άλλων, στους πειστικούς γυναικείους χαρακτήρες του βιβλίου του Γούτα, ενώ ο ίδιος ο συγγραφέας τόνισε πως μεταμορφώνεται στην πεζογραφία του από βιβλίο σε βιβλίο, και από το εσωτερικό, εξομολογητικό και προσωπικό ύφος των διηγημάτων του, στο μυθιστόρημα απελευθερώνεται, γίνεται εξωστρεφής και δημιουργεί πιο ολοκληρωμένους και πειστικούς χαρακτήρες, σε αφηγήσεις απλωμένες σε βάθος χρόνου. Η συγγραφέας και νυν πρόεδρος της ΕΛΘ Δήμητρα Μήττα, σε παρέμβασή της εξήρε, μεταξύ άλλων, και τη μουσική επένδυση του μυθιστορήματος, λέγοντας πως ο αναγνώστης, πέρα από την αφήγηση, απολαμβάνει και τη μουσική που επιλέγει ο συγγραφέας για να ντύσει κάποιες στιγμές του στόρι. Αποσπάσματα του βιβλίου διάβασε η ηθοποιός Πελαγία Αγγελίδου, ενώ, στην αρχή και στο τέλος της εκδήλωσης, ακούστηκαν μουσικά αποσπάσματα από συνθέσεις της Χρύσας Γούτα. Τον συγγραφέα τίμησαν με την παρουσία τους αρκετοί σημαντικοί λογοτέχνες της πόλης, αλλά και της χώρας (Σάκης Παπαδημητρίου, Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Σωτηρία Σταυρακοπούλου, Δήμητρα Μήττα, Ανδρέας Καρακόκκινος, Γιάννης Πετρόπουλος, Κώστας Χατζηαντωνίου, Αριστούλα Δάλλη, Χριστίνα Γεωργιάδου κ. ά.) καθώς και άτομα από τον εκπαιδευτικό χώρο αλλά και φίλοι και αναγνώστες του συγγραφέα.

https://www.facebook.com/vakxikonpublications/posts/pfbid0vvZm1XS9zConVUaDknzPhhAaeZyizVdywNopruvGmyEYV5XoZgBgzk5NaDPipQWWl