Ταχυδρομικό κυτίο (6): Γεώργιος Σχορετσανίτης

 

ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΚΥΤΙΟ (6)

 

 

(στη στήλη αυτή θα αναρτάται σύντομο σχόλιο για κάποιο από τα βιβλία που, κατά καιρούς, δέχομαι με το ταχυδρομείο)

 

●

 

Γεώργιος Νικ. Σχορετσανίτης, Οι απαρχές της λογοτεχνίας του αμερικάνικου Νότου, εκδ. Οδός Πανός, 2025

 

Όταν μιλάμε για λογοτεχνία του Αμερικάνικου Νότου το μυαλό μας πηγαίνει ακαριαία στον «πατέρα» της λογοτεχνίας του Νότου, τον Ουίλιαμ Φόκνερ (1897-1962). Μετά ξεπηδούν κι άλλες σημαντικές μορφές, όπως ο θεατρικός συγγραφέας Τένεσι Ουίλιαμ, ο Τρούμαν Καπότε, η Φλάνερι ο Κόνορ, για να φτάσουμε μέχρι τη σύγχρονη Τόνι Μόρισαν (1931-2019), που βραβεύτηκε με Νόμπελ το 1993 και που με το συνολικό της έργο αντιτάχθηκε στη σεξιστική και ρατσιστική γλώσσα, στη σκλαβιά, τη γενοκτονία και τον πόλεμο. Κοινά στοιχεία της λογοτεχνίας των παραπάνω συγγραφέων η καταγραφή ιστορικών γεγονότων, η φυλετική ένταση, η ανθρώπινη παρακμή και οι οικογενειακές σχέσεις. Αυτή όμως η λογοτεχνία του Αμερικάνικου Νότου έχει βαθιές ρίζες, που φτάνουν σε βάθος χρόνου. Αυτές τις ρίζες, δηλαδή τις απαρχές της, μελετά ο συγγραφέας Γεώργιος Σχορετσανίτης στο βιβλίο του Οι απαρχές της λογοτεχνίας του αμερικάνικου Νότου (Οδός Πανός, 2025). Θα σταθώ μόνο σε μερικά σημεία-πληροφορίες, που τα θεωρώ σημαντικά και που φωτίζονται από τον συγγραφέα επαρκώς.

⃰  Μία κατηγορία λογοτεχνών του Νότου (οι πρώτοι χρονολογικά και οι περισσότεροι που έδωσαν έργα στις αρχές και στα μέσα του 19^ου αιώνα) πάτησαν στα βιβλία τους στη «λευκή παράδοση». Εξύμνησαν δηλαδή το καθεστώς των απέραντων φυτειών, θρηνώντας για ένα παρελθόν το οποίο στην πραγματικότητα ποτέ δεν υπήρξε (σ. 12)

⃰  Η θεωρία της «χαμένης αιτίας» (νοσταλγία για το Συνομοσπονδιακό παρελθόν, συλλογική λήθη της φρίκης της σκλαβιάς των μαύρων, χρήσιμο εργαλείο συμφιλίωσης Βορρά-Νότου μετά τον Αμερικανικό εμφύλιο) επηρέασε και κατηύθυνε πολλούς λογοτέχνες. Ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους αυτής της λογοτεχνικής τάσης ο Τόμας Νέλσον Πέιτζ (1853-1922) (σ. 64).

⃰  Ο Έντγκαρ Άλλαν Πόε (1809-1849), που, πέρα από σημαντικός συγγραφέας, υπήρξε και εξέχων κριτικός της γενιάς του, βοήθησε σημαντικά σε μια στροφή προς μια πιο κοινωνική ματιά στο θέμα της δουλείας και της καταπίεσης των μαύρων από τους λευκούς. Υπήρξε εμβληματικός εκπρόσωπος του κριτικού πνεύματος. Πρώτος παρατήρησε πως «πολλοί νότιοι συγγραφείς στις πρώτες και μεσαίες δεκαετίες του 19^ου αιώνα, αναγκάστηκαν να αγωνιστούν με δύσκολα πολιτιστικά και πολιτικά συστήματα που δεν υιοθέτησαν εναλλακτικές ιδεολογίες, αλλά αντίθετα επέστρεψαν σε δυσάρεστα ρατσιστικά και αντιδραστικά ιδεώδη» (σ. 148).

⃰  Η Χάριετ Μπίτσερ Στόου (1811-1896) υπήρξε συγγραφέας-υπέρμαχος της κατάργησης της δουλείας. Το μνημειώδες βιβλίο της Η καλύβα του μπαρμπα Θωμά εκδόθηκε το 1852 και έγινε πασίγνωστο σε όλη τη χώρα – οι πωλήσεις του υπολείπονταν μόνο από εκείνες της Βίβλου. Θεωρείται πως η κυκλοφορία του συνδαύλισε το αποσχιστικό κίνημα της δεκαετίας του 1850.

 

Ο Γεώργιος Σχορετσανίτης, που στο παρελθόν ασχολήθηκε και σε άλλα του βιβλία με την αμερικάνικη λογοτεχνία, με αυτό το βιβλίο-μελέτη αναλύει και εξηγεί όλο το παρελθόν της λογοτεχνίας του Αμερικάνικου Νότου, το ιστορικό πλαίσιο, τις παθογένειες της εποχής αλλά και τις κατευθύνσεις που αυτή ακολούθησε. Είναι χρήσιμο να τα γνωρίζουμε όλα αυτά για να ερμηνεύουμε σωστότερα και με γνώση τα σύγχρονα λογοτεχνικά ρεύματα αλλά και να αντιληφθούμε καλύτερα την ιδιαίτερα φορτισμένη ατμόσφαιρα που, παραδοσιακά, χαρακτηρίζει τη γραφή των συγγραφέων του Αμερικάνικου Νότου, από τις αρχές του 19^ου αιώνα μέχρι σήμερα.

 

Π. Γ.

 

 

 

Ταχυδρομικό κυτίο (5)-Σαραμπάντα

 

 

 

ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΚΥΤΙΟ (5)

 

 

(στη στήλη αυτή θα αναρτάται σύντομο σχόλιο για κάποιο από τα βιβλία που, κατά καιρούς, δέχομαι με το ταχυδρομείο)

 

●

 

 

Αρχοντούλα Διαβάτη, Σαραμπάντα, μικροϊστορίες ημερολογίου, Νησίδες, 2025

 

 

Όλα τα μέχρι τώρα πεζογραφικά κείμενα της Αρχοντούλας Διαβάτη, που η ίδια, ανάλογα της περίστασης, τα χαρακτηρίζει είτε διηγήματα είτε μικρά πεζά, μυθιστορίες, χρονογραφήματα ή ημερολογιακές μικροϊστορίες, συναποτελούν  ένα μικτό είδος γραφής, κάτι μεταξύ όλων των παραπάνω ή και όλα τα παραπάνω μαζί. Το γεγονός αυτό κάνει τα εν λόγω κείμενα πρωτότυπα, γοητευτικά και προσεγγίσιμα από τον αναγνώστη, ακριβώς λόγω του μη ακριβούς υφολογικού και λογοτεχνικού προσδιορισμού τους. (Ο ουδέτερος όρος πεζογραφήματα, που ευφυέστατα, κάποτε, είχε επιλέξει ο Γιώργος Ιωάννου για να προσδιορίσει τα δικά του πεζά, θα ήταν μια κάποια λύση, που ωστόσο, καλώς ή κακώς, η Διαβάτη δεν αποφάσισε ν’ ακολουθήσει.). Όπως και να έχει, το νέο πεζογραφικό βιβλίο της Δ., το Σαραμπάντα, έχει όλα τα πλεονεκτήματα των παλαιότερων βιβλίων της. Στρωτή αφήγηση, μνήμες παλιάς Θεσσαλονίκης, καθημερινότητα, προσωπικά βιώματα και τραύματα ζωής, σκηνές σύγχρονου αστικού παραλογισμού, καταγραφή πολιτιστικών εκδηλώσεων, μέχρι και κριτικές βιβλίων.

Η Δ. είναι ειλικρινής και συνεπής μ’ αυτό που καταγίνεται εδώ και χρόνια. Αναδεικνύει με τα κείμενά της το ελάχιστο και το καθημερινό σε ουσιώδες και μείζον. Τα αφηγηματικά της υλικά απλά (όχι απλοϊκά) και κατανοητά και όχι δυσνόητα και πομπώδη. Διαβάζοντας κάποιος τα βιβλία της έχει την αίσθηση ότι γράφει όχι για τον εαυτό της αλλά για μια ομάδα ανθρώπων, μια συλλογικότητα, που η κοινή συνισταμένη των μελών της είναι η αγάπη γι’ αυτήν την πόλη και μια αισθητικού τύπου κοινή αντίληψη για τα πράγματα.

Στα πρόσφατα βιβλία της ο θάνατος του αγαπημένου συζύγου της, εμφιλοχωρώντας σε αρκετά της πεζά (και ποιήματα) κάνουν τη γραφή της πιο μεστή και κατασταλαγμένη. Εδώ, ας θυμηθούμε και τη ρήση του αείμνηστου Καρόλου Τσίζεκ: «Με φόντο το μαύρο παραπέτασμα του θανάτου, τα χρώματα της αγάπης φαντάζουν πιο μεστά». Αυτό συνέβη και με τη Διαβάτη. Η αγάπη για τον σύντροφό της και η οδύνη της απώλειάς του αποτυπώθηκαν (και αποτυπώνονται) εύγλωττα στα κείμενά της, προκαλώντας στον αναγνώστη πηγαία συγκίνηση, κάτι που, ας μην το ξεχνάμε, είναι απαραίτητη προϋπόθεση της καλής λογοτεχνίας.

Οι ημερολογιακού τύπου μικροϊστορίες, όπως αυτές του βιβλίου της Δ., ακόμη και οι ημερολογιακές σημειώσεις των συγγραφέων, δεν είναι υποδεέστερο είδος γραφής. Πολλοί διάσημοι συγγραφείς (Καβάφης, Όσκαρ Ουάιλντ, Ντοστογιέφσκι κ. ά.) κατέφυγαν στο ημερολόγιό τους με εκπληκτικά αποτελέσματα. Αυτό το είδος γραφής, απαλλαγμένο εν μέρει από τη συγγραφική αυθεντία, δείχνει γυμνές τις σκέψεις και τις προθέσεις του δημιουργού. Συχνά προκύπτουν λογοτεχνικά διαμαντάκια, κάποιες φορές ακατέργαστα, όμως διόλου αμελητέας αξίας, όπως συμβαίνει και με το βιβλίο Σαραμπάντα της Διαβάτη.

Από τα εννέα ως τώρα βιβλία της συγγραφέως (πεζογραφικά ή ποιητικά) τα οκτώ τελευταία εκδόθηκαν από τις ποιοτικές θεσσαλονικιώτικες εκδόσεις «Νησίδες». Η τύπωση είναι αισθητικά άρτια. Όσο για τον τίτλο: «Σαραμπάντα» είναι το όνομα χορού, που ενώ αρχικά (1583) είχε απαγορευτεί γιατί είχε θεωρηθεί άσεμνος, στην εποχή του Μπαρόκ έγινε εξαιρετικά δημοφιλής, προσλαμβάνοντας τη θέση του στη σουίτα.

 

Δείγμα γραφής (σς. 24-25)

 

Ντύνονταν κι έφευγαν ο ένας μετά τον άλλο, ορίζοντας το πρόγραμμα της επόμενης συνεδρίας, γεμάτοι συμπόνια ίσως όπως αυτή για τον διπλανό τους στο δρόμο, θέλοντας κι αυτοί να αγκαλιάσουν τους αγνώστους που περπατούσαν ανήξεροι δίπλα τους.

Και δεν ήταν η εξάρτηση κι η ανημπόρια του πόνου, εκείνη η προδοσία ήταν, όταν άρχιζε να ανεβαίνει μέσα τους το κύμα του πόνου σαν οργασμός που όμως δεν τους απίθωνε κάτω με ένα χαμόγελο χαμένους και ηττημένους, αλλά ένα χταπόδι τούς άφηνε που το χτύπησαν στο βράχο ξανά και ξανά να μαλακώσει.

 

Π. Γ.

Ταχυδρομικό κυτίο (4)-Φύλο ασθενές

 

ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΚΥΤΙΟ (4)

 

 

(στη στήλη αυτή θα αναρτάται σύντομο σχόλιο για κάποιο από τα βιβλία που, κατά καιρούς, δέχομαι με το ταχυδρομείο)

 

●

 

Μαριάνθη Τεντζεράκη, Φύλο ασθενές, διηγήματα, εκδ. Βακχικόν, 2025

 

Η Μαριάνθη Τεντζεράκη (1997), που το 2022 έλαβε Βραβείο πεζογραφίας από την Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης για προηγούμενο έργο της, «διοχέτευσε την οργή της» (κατά δική της δήλωση σε πρόσφατη συνέντευξή της στην book press) για τη βία κατά των γυναικών και τη ζοφερή επικαιρότητα αναφορικά με τις γυναικοκτονίες. Συνέγραψε, λοιπόν, δέκα σχετικά σύντομες ιστορίες για δέκα σύγχρονες ηρωίδες της ελληνικής επικράτειας. Κάθε διήγημα  φέρει ως τίτλο το όνομα της εκάστοτε ηρωίδας. Οι δέκα γυναίκες-πρωταγωνίστριες αποτελούν ικανό και αξιόπιστο δείγμα αυτού, που, με κάπως ειρωνικό τρόπο, προσδιορίζει η ίδια στον τίτλο της συλλογής ως: Φύλο ασθενές. Συνήθως η ενασχόληση των συγγραφέων με την τρέχουσα επικαιρότητα αδυνατίζει και αδικεί το έργο τους, όμως στην περίπτωση της Τεντζεράκη οι ιστορίες, με τον τρόπο γραφής τους και τη δυναμική της θεματολογίας, πετυχαίνουν μια πειστική και εύγλωττη αποτύπωση της πορείας και της μοίρας της γυναίκας στους σύγχρονους καιρούς.

 

Δείγμα γραφής (σελ. 44, από το διήγημα «Ειρήνη»)

 

Γιατί βρίσκομαι μαζί σου; Γιατί κάνω σεξ μαζί σου;

Ρωτάω τον εαυτό μου τα ίδια πράγματα κάθε φορά που θα βαφτώ στο φτερό για να έρθω στο σπίτι σου όμορφη. Ποτέ δεν μου έχεις πει πως είμαι όμορφη. Και ας βλέπω ότι το πιστεύεις με τον τρόπο που με κοιτάς. Ποτέ δεν μου έχεις πει πώς νιώθεις. Αλλά ξέρω. Εσύ δεν νιώθεις, γιατί όπως μου έχεις εκμυστηρευτεί για χιλιοστή φορά όταν αράζαμε στο κρεβάτι σου, δεν σου αρέσει να μεγαλοποιείς καταστάσεις.

Εγώ τι κάνω εδώ, μου λες;

 

Π. Γ.

 

 

Ταχυδρομικό κυτίο (3)-(Γ)ράμματα

 

ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΚΥΤΙΟ (3)

 

 

(στη στήλη αυτή θα αναρτάται σύντομο σχόλιο για κάποιο από τα βιβλία που, κατά καιρούς, δέχομαι με το ταχυδρομείο)

 

●

 

Χριστίνα Γεωργιάδου, (Γ)ράμματα, ποίηση, εκδ. Έναστρον, 2025

 

Από τον τίτλο ήδη της τρίτης κατά σειρά ποιητικής συλλογής της Χριστίνας Γεωργιάδου, ο αρχικός υπαινιγμός μάς προϊδεάζει για το τι θα επακολουθήσει στις σελίδες του βιβλίου. Ποιήματα-γράμματα, δηλαδή ποιήματα σαν επιστολές της ποιήτριας στον εαυτό της, στον πλησίον, στον κόσμο γενικότερα, σε ένα μπουκάλι με σκοπό να αποσταλεί το μήνυμα σε έναν άγνωστο, μακρινό δέκτη−παραλήπτη, μέχρι και γράμματα στην ίδια την ποίηση. Παράλληλα, όμως, και ποιήματα-ράμματα, επουλωτικά του τραύματος που όλοι μας βιώνουμε, είτε σε προσωπικό είτε σε συλλογικό επίπεδο. Γιατί η ποίηση είναι ίαμα, φάρμακο και βάλσαμο που επουλώνει πληγές και απαλύνει τις εκδορές του σώματος και της ψυχής.

Η Χριστίνα Γεωργιάδου γράφει με ευαισθησία και συναίσθηση του κενού και της ακινησίας της ζωής και της ύπαρξης, νιώθοντας ως χρέος της το να καλύψει αυτό το κενό και να μας κινητοποιήσει διά της γραφής. Παράλληλα, κάποιες φορές, επιδεικνύει μια τόλμη κι έναν αξιοπρόσεκτο δυναμισμό στους στίχους της, εξεγειρόμενη απέναντι στη γενική παρακμή, που τείνει να καλύψει τα πάντα, προτάσσοντας ως αντίδοτο την τέχνη και την ενσυναίσθηση.

Η εικόνα του εξώφυλλου από τον εικαστικό Γιάννη Πρώιο, άκρως ενδιαφέρουσα και συμβατή με το περιεχόμενο του βιβλίου

 

Δείγμα γραφής (σελ. 48 του βιβλίου)

 

    Homo sapiens (?)

 

Το κλάμα ενός βρέφους

μας θυμίζει το δάσος

−η καταγωγή μας

Μας βάζει στη θέση μας

−του κτήνους

Αγγίζει τα όριά μας

 

Το κλάμα ενός βρέφους

Το κλάμα ενός βρέφους

Το κλάμα ενός βρέφους

είναι ό,τι αγριότερο

 

Είναι εμείς

−ζώο που πάλλεται απεγνωσμένα

για ένα χάδι.

 

 

Παναγιώτης Γούτας

 

 

 

 

 

Ταχυδρομικό κυτίο (2)-Με το βλέμμα σ' έναν στίχο

 

 

ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΚΥΤΙΟ (2)

 

(στη στήλη αυτή θα αναρτάται σύντομο σχόλιο για κάποιο από τα βιβλία που, κατά καιρούς, δέχομαι με το ταχυδρομείο)

●

 

Αυτόν τον μήνα, μεταξύ άλλων, ο ταχυδρόμος μού έφερε και τον τόμο «Με το βλέμμα σ’ έναν στίχο», 50+2 βραβευμένα διηγήματα, ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΑΝΟΥ, 2025. Κριτική επιτροπή, αποτελούμενη από τους κριτικούς λογοτεχνίας και συγγραφείς Ευτυχία Γιαννάκη, Τέσυ Μπάιλα και Κωνσταντίνο Μπούρα, επέλεξαν 52 διηγήματα από ένα σύνολο 1003 διηγημάτων που έλαβαν. Ο διαγωνισμός αυτός γίνεται για όγδοη συνεχή χρονιά και, κατά την κριτική επιτροπή, φέτος "τα κείμενα ανέδειξαν τη ζωντάνια, τη φαντασία και το βαθύ συναίσθημα που μπορεί να γεννηθεί όταν η πεζογραφία συναντά την ποίηση". Αντί γενικού σχολίου, αναδημοσιεύω ένα από αυτά τα διηγήματα του ενδιαφέροντος αυτού τόμου.

 

 

Αναπαράσταση ΙΙΙ

Της ΓΟΥΤΑ ΧΡΥΣΟΥΛΑΣ

 

 

Μα εγώ θα κάνω την αναπαράστασή του·

ο πιο μικρός του φίλος, μια σκιά

 

από το ποίημα του Γιώργου Ιωάννου «Αναπαράσταση»,

Συλλογή Τα Χίλια Δέντρα, 1963

 

με αναφορά στον Γιάννη Χρήστου

 

Ο Γρηγόρης Σεμιτέκολο περίμενε ακίνητος πίσω από την κουρτίνα. Έπειτα έκανε δύο τρία μικρά βήματα προτού ξεκινήσει να περπατά σαν υπνωτισμένος, κατευθυνόμενος προς το πιάνο στην άλλη άκρη της σκηνής. Βημάτισε για λίγο αργά, επιβράδυνε απότομα και συνέχισε να περπατά με ταχύτερο ρυθμό αυτήν τη φορά. Σε απόσταση ενός μέτρου από το πιάνο σταμάτησε απροσδόκητα. Παρέμεινε εκεί ακίνητος και ωχρός για μερικές στιγμές, που διήρκησαν παραπάνω απ’ όσο μπορούσε και λιγότερο απ’ όσο θα ήθελε, και, έπειτα από περισυλλογή, αποφάσισε πως θα το προσέγγιζε επιφυλακτικά.

Την επόμενη στιγμή, χωρίς να το καταλάβει, βρισκόταν μόλις μια ανάσα μακριά του. Έτσι ορθός ακόμα, άπλωσε το τρεμάμενο χέρι, τεντώθηκε στοιχειωδώς και, με τα ακροδάχτυλα δειλά και το κορμί λοξό, άγγιξε το άσπρο διερευνητικά. Ο πιανίστας Γρηγόρης Σεμιτέκολο δεν είχε άλλη επιλογή από το να καθίσει. Με τα χέρια να κρέμονται άχαρα πλάι στα πλευρά του και τον νου του σε επιφυλακή, κοίταξε ευθεία μπροστά του αμήχανα. Όποιος είχε κλειστά τα μάτια θα έλεγε πως δεν ακουγόταν κανένας ήχος ως τότε, αλλά ο Γρηγόρης Σεμιτέκολο γράπωσε εκείνη τη στιγμή το καπάκι του πιάνου και ξεκίνησε να πνίγει έναν βουβό θρήνο μέσα σε βραχύφωνες συλλαβές, κουνώντας το κεφάλι του ανεπαίσθητα μπρος και πίσω και φτιάχνοντας ολοένα και μεγαλύτερες κυφώσεις.

Σήκωσε το δεξί του χέρι, σκληρό σαν σε τετανία, και το προσγείωσε ευγενικά, όσο αυτό ήταν εφικτό, πάνω στο τελευταίο δεξί πλήκτρο, ενώ ο καημός του μεγάλωνε. Το έκρουσε με ορμή, δεν γινόταν αλλιώς. Το πελέκισε με την κόψη της παλάμης δυνατά και, στιγμιαία, ένιωσε μια απέραντη ανακούφιση. Σχημάτισε ένα τόξο και κατευθύνθηκε αντιδιαμετρικά προς τα μπάσα. Και πάλι πέτυχε την κρούση, με τις δύο παλάμες αυτή τη φορά, βίαια, καλωσορίζοντας στην ψυχή του μια νέα αναζωογόνηση. Ίσιωσε την πλάτη του και ξεκούρασε τα χέρια μπροστά, πάνω στα πλήκτρα, έπειτα από μία εκπλήρωση, με μία ψευδαίσθηση υποταγής.

Τα δέκα βογκητά του Γρηγόρη Σεμιτέκολο δεν μπορούσαν να σιγήσουν πλέον. Όταν ένιωσε έτοιμος, προετοίμασε το στόμα και το κορμί του για τη διαπεραστική κραυγή του αβάστακτου πόνου, που διακόπηκε θαρρείς στη μέση αφήνοντάς τον παγωμένο. Το χέρι σαν τσεκούρι άρχισε να πέφτει άδικο και αδιάκριτο πάνω στα πλήκτρα. Το πιάνο αντέδρασε γκρεμίζοντας το καπάκι, και ο Γρηγόρης Σεμιτέκολο έπεσε στα γόνατα μπροστά του μετανοώντας, εκλιπαρώντας, άλλες φορές εξαπολύοντας απειλές και ύβρεις. Όταν σηκώθηκε ηττημένος, έγνεψε έντρομος προς κάθε κατεύθυνση με προτροπή για διαφυγή. Χρόνια μετά, ο Γρηγόρης Σεμιτέκολο ακόμα γνέφει χωρίς να προκαλεί την παραμικρή ρωγμή στο κέλυφος.

 

(σς. 32-34 του τόμου)

 

 

Ταχυδρομικό κυτίο (1)

 

ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΚΥΤΙΟ (1)

 

(στη στήλη αυτή θα αναρτάται σύντομο σχόλιο για κάποιο από τα βιβλία που, κατά καιρούς, δέχομαι με το ταχυδρομείο)

●

 

Γιώργος Μουφτόγλου, Την ημέρα που ερχόμουν, Βακχικόν, 2025

 

Αν έδειχνε τα πρώτα του ποιήματα σε κριτικούς ή ειδήμονες του περασμένου αιώνα, ίσως εκείνοι να τον προσγείωναν με την πολυφορεμένη κρίση−ατάκα: «Τα θέματα που διαπραγματεύεσαι υπερβαίνουν την ηλικία σου». Κι όμως, αυτός ο 25χρονος, ο Γιώργος Μουφτόγλου, που τολμά να εκτεθεί μ’ αυτά τα πρώτα 33 ποιήματά του, δείχνει να έχει τα εχέγγυα για να εξελιχθεί σημαντικά στο μέλλον ως ποιητής. Γειώνει εντός του τα βιώματα και τις σκέψεις−ανησυχίες του, χρησιμοποιεί ικανοποιητικά τον ανοίκειο λόγο και την ποιητική μεταφορά, αφαιρεί από την ποιητική ύλη τα περιττά κρατώντας μόνο τα απαραίτητα. Ενώ επιχειρεί να εκφράσει το νέο και το καινούριο, παράλληλα εντρυφά στην παράδοση, που δείχνει να τον συγκινεί. Το βορειοελλαδίτικο τοπίο εμφατικά παρόν σε αρκετούς στίχους των ποιημάτων του: Ο αέρας του Βαρδάρη που του φέρνει νέα, η δυτική Μακεδονία, οι εκβολές του Αλιάκμονα με τα σαν «πορφυρό καθρέφτη» νερά του, επανέρχονται από ποίημα σε ποίημα. Στο παρθενικό ποιητικό του βιβλίο η αιώνια αναρώτηση γίνεται, πλέον, κατάφαση και επιβεβαίωση: Ναι, η ποίηση ταιριάζει καλύτερα στην ηλικία της νεότητας!

 

Δείγμα γραφής (σελ. 14)

 

Ας ανεγερθεί το σπίτι  πρώτα.

Μ’ ασβεστωμένους τοίχους κατάλευκους

σαν το φόρεμα της Έμιλι Ντίκινσον.

Με κάγκελα ψηλά, μαύρο μαντέμι λαμπερό

σαν της προγιαγιάς μου το τσεμπέρι

εκεί, στις εκβολές του Αλιάκμονα.

Μ’ έναν κισσό αναρριχώμενο

σαν θλίψη αναρριχώμενη σε γέλιο βαθύ.

Παράθυρα να μην υπάρχουν.

Ίσως κάπου, κάτω χαμηλά, σε μια γωνιά

ξεχασμένη, μια μικρή πορτούλα σκύλου

ίσα που να χωρά κεφάλι ανθρώπου

ν’ αντικρίζει μια στιγμή το φως

και να μαζεύεται πάλι μέσα.

 

Ας ανεγερθεί το σπίτι πρώτα.

Θα βρεθεί ύστερα κι ο Ποιητής

να τ’ αγοράσει.

 

Π. Γ.