45ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΒΙΒΛΙΟΥ
ΣΤΗΝ
ΠΑΡΑΛΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Το
Σάββατο, 27 Ιουνίου, στις 9 το βράδυ, στο περίπτερο Σ. ΕΚ. Β (αριθμός 89-90),
στην παραλία της Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο του 45ου Φεστιβάλ
Βιβλίου, θα υπογράψω αντίτυπα του πρόσφατου μυθιστορήματός μου Η μελωδία των
αγαλμάτων (Βακχικόν, 2026). Ευκαιρία να βρεθούμε από κοντά και να τα πούμε.
Π.
Γ.
Η ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ
[Μία
φορά κάθε μήνα θα προτείνεται από το blog ένα βιβλίο, πρόσφατης ή παλαιότερης κυκλοφορίας ως
αναγνωστική πρόταση. Για αυτόν τον μήνα θα μας απασχολήσει η συλλογή διηγημάτων
του J.
M.
Goetzee
Η
ελπίδα και άλλες ιστορίες (εκδ. Διόπτρα, 2026, μτφρ.
Χριστίνα Σωτηροπούλου)]
●
σ.
90: «Σκέφτηκα ότι ο κόσμος ανέχεται τη σφαγή των ζώων μόνο και μόνο επειδή δεν
βλέπει τη διαδικασία».
σ. 81: «Δεν είναι κακό να κάνει κανείς το καθήκον
του. Το καθήκον είναι αυτό που κάνει τον κόσμο να γυρίζει, όχι η αγάπη».
σ. 74: «Όχι, δεν υπάρχει Θεός. Αλλά,
τουλάχιστον, στον κόσμο για τον οποίο εύχομαι και προσεύχομαι να υπάρχει, κάθε
ψυχή θα έχει μια ευκαιρία».
σ. 67: «Αν ήταν όλοι σαν εσένα, το
ανθρώπινο είδος δεν θα είχε επιβιώσει κατά την εποχή των Παγετώνων».
Είναι
ελάχιστες μόνο από τις αρκετές, υπαρξιακού τύπου, φράσεις-ευφυολογήματα που
αναφέρει η Ελίζαμπεθ Κοστέλο (ηρωίδα και παλαιότερων βιβλίων του συγγραφέα)
στην πρόσφατη συλλογή διηγημάτων του Η ελπίδα και άλλες ιστορίες. Αν
εξαιρέσουμε τις δύο πρώτες ιστορίες του βιβλίου που έχουν κάποια αφηγηματική
αυτονομία, οι υπόλοιπες έξι σχετίζονται μεταξύ τους, είναι αλληλένδετες και,
κατά κανόνα, φωτογραφίζουν μια ηλικιωμένη γυναίκα στο λυκόφως της ζωής της, που
ζει σε ξένη χώρα, είναι διάσημη συγγραφέας και έρχεται σε επικοινωνία (όσο αυτό
είναι εφικτό) με τα παιδιά της και τη νύφη της, που αγωνιούν για το μέλλον και
την εξέλιξη της υγείας της.
Μέσα απ’ όλες τις ιστορίες ο αναγνώστης θα
προβληματιστεί βαθιά για μεγάλα θέματα της ζωής και της λογοτεχνίας, όπως τα
γηρατειά, ο θάνατος, η πολυπλοκότητα των ανθρώπινων σχέσεων, η σχέση
ανθρώπων-ζώων, η αίσθηση του καθήκοντος και η συνύπαρξη ανθρώπων με διαφορετικές
αντιλήψεις και στάσεις ζωής, η ανεκτικότητα, η ευθανασία ως διέξοδος στην άνοια των ηλικιωμένων, που χάνουν την αξιοπρέπειά τους.
Ωστόσο, αν κάτι ξεχωρίζει και υπερτερεί σ’
αυτές τις άκρως ενδιαφέρουσες ιστορίες του βραβευμένου με Νόμπελ (2003)
Νοτιοαφρικανού συγγραφέα, είναι η αίσθηση μιας υπαρξιακής παραδοξότητας και
μιας υψηλής φιλοσοφικής ενατένισης της ζωής, που αποτυπώνεται ανάγλυφα ιδίως
μέσα από τους διαλόγους των ηρώων του.
Δείγμα γραφής (σ. 118)
Όμως,
πιάνομαι από μια τελευταία πεποίθηση: ότι το κοτοπουλάκι που μου εμφανίστηκε
στην οθόνη χτες το βράδυ εμφανίστηκε για συγκεκριμένο λόγο, εκείνο και τα άλλα
αμελητέα όντα των οποίων οι δρόμοι συναντήθηκαν με τον δικό μου καθώς όδευαν προς
τον θάνατο.
Για εκείνα γράφω. Οι ζωές τους είναι πολύ
σύντομες και τόσο εύκολα ξεχνιούνται. Είμαι το μόνο πλάσμα στο σύμπαν που ακόμη
θυμάται, αν αφήσουμε κατά μέρος τον Θεό. Όταν φύγω από εδώ, θα υπάρχει μόνο το
κενό. Θα είναι σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Γι’ αυτό γράφω για εκείνα και γι’ αυτό
ήθελα να διαβάσεις για εκείνα. Για να αφήσω σ’ εσένα την ανάμνησή τους. Αυτό
είναι όλο.
Π. Γ.
ΔΩΔΕΚΑΤΟΣ ΠΑΙΚΤΗΣ
(σ’ αυτή τη στήλη δημοσιεύονται για πρώτη φορά –ή αναδημοσιεύονται– διηγήματά μου αναφορικά με το ποδόσφαιρο)
֎
Ντριπλέρ
Είχα
χρόνια να τον συναντήσω στη γειτονιά. Τον πέτυχα στην ουρά ενός ταμείου στον
Σκλαβενίτη, επί της Παπαναστασίου, και θυμήθηκα τα παλιά. Τριγυρνούσε τη
δεκαετία του ογδόντα στη γειτονιά με μια δερμάτινη μπάλα σε ένα φιλεδάκι, ψάχνοντας συμπαίκτες στις αλάνες και στο
βοηθητικό γηπεδάκι, πίσω από το γήπεδο του Άρη, για να στήσουν διπλό. Όσοι
αποφασίζανε να παίξουν μαζί του δεινοπαθούσαν. Φοβερός τεχνίτης και ντριπλέρ,
δεν μπορούσες να του πάρεις την μπάλα από τα πόδια ακόμα κι αν είχες μπάρμπα
τον ίδιο τον Θεό. Έμπαινε και στα γήπεδα των μεγάλων ομάδων της πόλης, του Άρη,
του ΠΑΟΚ και του Ηρακλή, κατέβαινε, άγνωστο πώς, στο ημίχρονο στον αγωνιστικό
χώρο και τάραζε στις ντρίπλες τους αναπληρωματικούς των ομάδων, που έτριβαν τα
μάτια τους με αυτόν τον απίθανο τύπο, που είχαν μπλέξει. Είχε σχετικά μακρύ
μαλλί, κάπως γλιτσερό, και φορούσε πάντα φτηνές ελβιέλες στα πόδια. Ένα φαρδύ
πουκάμισο χυνόταν ανέμελα πάνω από τη φόρμα. Κανείς δεν γνώριζε πώς ζούσε, πού
έμενε, πώς τα έφερνε βόλτα. Μέχρι και την πρώτη δεκαετία του νέου αιώνα έκανε
το ίδιο ακριβώς πράγμα. Γυρνούσε με μια μπάλα υπό μάλης ψάχνοντας πιτσιρικάδες
ή και μεγαλύτερους για να τους ταράξει στις ντρίπλες. Την περίπτωσή του την
αναφέρει σε κάποιο βιβλίο του και γνωστός διηγηματογράφος της πόλης μας, που
πέρασε κι αυτός τα νεανικά του χρόνια στο Χαριλάου.
Τον γνώρισα με το πρώτο. Ο χρόνος που
μεσολάβησε δεν τον είχε αλλοιώσει σημαντικά. Θα πρέπει να είχε περάσει κατά
πολύ τα εβδομήντα, όμως το στιλ του πάντα αέρινο και νεανικό. Φορούσε κάτι
χιλιοφορεμένα αθλητικά και έβαζε σε μια σακούλα τα λιγοστά του ψώνια. Δεν
άντεξα να μην του μιλήσω:
«Ο Ορέστης δεν είσαι;» τον ρώτησα.
«Κάπου σε θυμάμαι· είσαι παλιός Χαριλιώτης;»
ρώτησε στρέφοντας πάνω μου το κουρασμένο βλέμμα του.
«Ναι, παίζαμε πριν από χρόνια μπάλα στις
αλάνες, πίσω από τον Άρη, εκεί που σήμερα έχει γίνει πάρκο».
Χαμογέλασε αχνά.
«Τι χρόνια!» σιγομουρμούρισε κάπως
συγκινημένος.
Πήρα θάρρος και συνέχισα.
«Σε θυμάμαι, ρε Ορέστη, ένα απόγευμα στο
Χαριλάου, σε ένα ματς Άρης-Ιωνικός, που είχες ταράξει στις ντρίπλες όλη την
ομάδα του Άρη και επί δεκαπέντε ολόκληρα λεπτά κανείς δεν μπορούσε να σου πάρει
την μπάλα από τα πόδια».
Μια πίκρα απλώθηκε ξαφνικά στο πρόσωπο
του. Με κοίταξε μια τελευταία φορά στα μάτια, σήκωσε τη σακούλα με τα ψώνια, «αυτά
περάσανε, αγόρι μου· τώρα μας ντριπλάρει ο Θεός! Κανείς μας δεν του παίρνει την
μπάλα από τα πόδια!» μου είπε, και βιάστηκε να φύγει, άρον άρον, από το
κατάστημα.
ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΚΥΤΙΟ (7)
(στη
στήλη αυτή θα αναρτάται σύντομο σχόλιο για κάποιο ή κάποια από τα βιβλία που,
κατά καιρούς, δέχομαι με το ταχυδρομείο)
●
Η
Ευσταθία Δήμου έχει προλάβει να κομίσει στα Γράμματα σημαντικά κι ενδιαφέροντα πράγματα
με πολλές ιδιότητες. Φιλόλογος, ερευνήτρια, δοκιμιογράφος, ποιήτρια, πεζογράφος
αλλά και μεταφράστρια και ανθολόγος και επιμελήτρια ύλης λογοτεχνικών
περιοδικών.
Δύο πρόσφατα βιβλία (του 2026) που έλαβα
με το ταχυδρομείο και που μου έκαναν εντύπωση είναι το «Christina Rossetti» (Οι εκδόσεις των Φίλων,
Αθήνα, 2026), όπου η Δήμου έχει κάνει τη μετάφραση των ποιημάτων κι έχει γράψει
την εισαγωγή, και το πρώτο τεύχος του περιοδικού «Λεβίνα» για τη σατιρική
λογοτεχνία (εκδ. Κουκκίδα, Ιανουάριος-Ιούνιος 2026), στο οποίο η Δήμου επέλεξε
κι επιμελήθηκε την ύλη του, γράφοντας παράλληλα το εκδοτικό σημείωμα.
Αναφορικά με το «Christina Rossetti» η Δήμου αναφέρει στην
εισαγωγή της πως η ποίηση της εν λόγω Αγγλοϊταλίδας ποιήτριας «διατηρεί και
υπερασπίζεται έναν ευλαβικό τόνο από την αρχή μέχρι το τέλος». Παρακάτω
αναφέρεται πως «η ποίηση της αναδίδει το άρωμα της εποχής και οι φόρμες στις οποίες
είναι γραμμένα τα περισσότερα από τα ποιήματά της καθιστούν την ανάγνωσή τους μια
απολαυστική εμπειρία». Για να καταλήξει η μεταφράστρια πως «το ιδιαίτερο κλίμα
και η ατμόσφαιρα της Rossetti
διχάζονται και επανενώνονται σε δύο μάλλον αντιθετικές μεταξύ τους συνθήκες:
τον παιγνιώδη τόνο και τη βαθιά τραγικότητα» (σ. 11)
Δείγμα γραφής (σ. 73)
[Διαμάντι ή κάρβουνο;…]
Διαμάντι ή κάρβουνο;
Διαμάντι, παρακαλώ.
Ποιος νοιάζεται για ένα άχρηστο κάρβουνο
κάτω από τον καλοκαιρινό ουρανό;
Διαμάντι ή κάρβουνο;
Κάρβουνο, παρακαλώ.
Κάποιος νοιάζεται για το κάρβουνο
την ώρα που παγώνει το νερό.
Το
περιοδικό «Λεβίνα», που το χάρηκα ιδιαίτερα και απόλαυσα την ύλη του, εκτός του
εκδοτικού σημειώματος, περιλαμβάνει ένα δοκίμιο για την Ανατομία της σάτιρας
του Gilbert
Highet
(μτφρ. Ευσταθίας Δήμου), επιλεγμένη σατιρική ελληνική ποίηση και πεζογραφία
αλλά και ακόμη μία μελέτη, ξένη ποίηση, το Από το Σατιρικό παρελθόν, μια
ανθολόγηση του έργου του Γεώργιου Σουρή και κριτικό κείμενο της επιμελήτριας
ύλης για τη σατιρική ποίηση του Θεοδόση Βολκώφ και του Ορφέα Απέργη.
Η Ευσταθία Δήμου στο εκδοτικό σημείωμα,
μεταξύ άλλων, επισημαίνει για το περιοδικό πως «Η Λεβίνα έρχεται για να καλύψει
ένα κενό ή μάλλον για να το αναδείξει. Κενό όχι μόνο στα σύγχρονα ελληνικά
γράμματα και τις τέχνες, αλλά και στην ίδια τη ζωή μας που μοιάζει βυθισμένη
στη σοβαρότητα, την τυπικότητα, τη σύμβαση». Προσυπογράφω αυτήν την άποψή της
και με τα δύο χέρια, αναπολώντας τις ατέλειωτες ώρες που, προσωπικά, βυθίστηκα
ως αναγνώστης για ολόκληρες δεκαετίες σε βιβλία «σοβαρά» (ή μήπως απλώς σοβαροφανή;),
μελαγχολικά, δακρύβρεχτα και τετριμμένα, αναζητώντας μάταια λίγα ψήγματα
χιούμορ από τους συγγραφείς τους, που είχαν πάρει τη ζωή (τη δική τους αλλά
και των άλλων) τόσο μα τόσο σοβαρά.
Επιλογή από την ύλη του περιοδικού
(σ. 34, ποίημα του Γιάννη Ν. Κυριαζή)
Οι τελευταίοι
Από τις παρελάσεις
πρόσεξε μη γελάσεις
μ’ αρέσουνε οι τελευταίοι
που είναι κοντοί μα και ωραίοι
Χωρίς της φύσεως να ’χουν το δώρο
Με κυάλια βλέπουν τον σημαιοφόρο.
Αδιάφοροι, με δίχως βήμα…
Μόνο γι’ αυτούς αξίζει ποίημα.
Π. Γ.
Μια κριτική (σχόλιο) του Κώστα Τραχανά
για το βιβλίο μου Η μελωδία των αγαλμάτων
ΣΥΝΕΝΕΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΑΓΟΡΑΣΤΟ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ BOOK PRESS
Το
έως σήμερα ποιητικό μου έργο είναι εξαιρετικά ισχνό σε σχέση με το αντίστοιχο πεζογραφικό
μου. Βασίζεται σε ένα μόλις βιβλίο, τα Ντόρτια (Ποιήματα των φίλων,
2012). Μου δίνει χαρά όμως να ανακαλύπτω διάσπαρτους στίχους μου είτε ολόκληρα
ποιήματα σε διάφορες ιστοσελίδες ή στα κοινωνικά δίκτυα. Παραθέτω ηλεκτρονικό σύνδεσμο
για να διαβάσετε το ποίημά μου «Εισιτήριο», δημοσιευμένο από το Κέντρο Λεξικολογίας-γλώσσα, λέξεις, λεξικά.
Συγγραφέας γεννιέσαι ή γίνεσαι;
3 πεζογράφοι απαντούν
Ο Παναγιώτης Γούτας, η Λένα Χ. Δημητριάδου
και ο Ντίνος Γιώτης μιλούν για τη συγγραφική τους εμπειρία και τα νέα τους
βιβλία.
Παναγιώτης Γούτας, Λένα Χ. Δημητριάδου,
Ντίνος Γιώτης
Τα βιβλία «Η Μελωδία των Αγαλμάτων» του
Παναγιώτη Γούτα, «Κλειώ» της Λένας Χ. Δημητριάδου («Κλειώ») και «Αθήνα 2.0 του
Ντίνου Γιώτη κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Βακχικόν
→ Συνέντευξη στον Γιάννη Παπαδόπουλο
Διαβάστε τις συνεντεύξεις στον παρακάτω
σύνδεσμο
(Η
πρώτη κριτική για το μυθιστόρημά μου Η μελωδία των αγαλμάτων μόλις
δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό fractal
από την ποιήτρια, φιλόλογο και κριτικογράφο Χρυσάνθη Ιακώβου. Την ευχαριστώ από
καρδιάς. Παραθέτω το κείμενό της.)
֎
Ένα
σπονδυλωτό μυθιστόρημα για τα διαψευσμένα όνειρα, τις λάθος επιλογές και την
ανάγκη για ευτυχία
Γράφει η Χρυσάνθη Ιακώβου
Παναγιώτης Γούτας «Η μελωδία των
αγαλμάτων», Εκδόσεις Βακχικόν, 2026
Μπορούν
οι άνθρωποι να σηκώσουν το βάρος των επιλογών τους; Κι αν οι επιλογές τους
είναι λάθος, μπορούν να βρουν τη δύναμη να κάνουν μια νέα αρχή; Αυτό μοιάζει να
αναρωτιέται ο Παναγιώτης Γούτας στο νέο του βιβλίο «Η μελωδία των αγαλμάτων»,
τοποθετώντας τους ήρωές του αριστοτεχνικά σε κομβικά σημεία της ζωής τους, όπου
τα λάθη, οι μεταμέλειες και οι αδυναμίες τους τους καθορίζουν.
Οι ήρωες πολλοί και με διαφορετικές πληγές
ο καθένας. Τρεις συμφοιτήτριες που ξανασυναντιούνται χρόνια μετά και αρχίζουν
τη φιλία τους από την αρχή, αναπολώντας τον παλιό τους έρωτα για το ίδιο
πρόσωπο. Ένας άντρας που κρύβει τις σεξουαλικές του προτιμήσεις από τη γυναίκα
του και ένας άλλος που φοβάται τη δέσμευση. Μια υπάλληλος μικροβιολογικού που
επιλέγει τους λάθος συντρόφους. Ένας αστυνομικός που καταδιώκει τα λάθος άτομα,
ένας γυμνασιάρχης που γράφει διηγήματα. Πολλά από τα πρόσωπα του βιβλίου δεν γνωρίζονται
μεταξύ τους, έχουν όμως ένα κοινό: συχνάζουν στο ίδιο μπαρ, το Ερμής Ανάδρομος.
Ο Ερμής Ανάδρομος, ένα μέρος όπου διασταυρώνονται τυχαία -ή μοιραία- οι ζωές
άγνωστων μεταξύ τους ανθρώπων, λειτουργεί σαν καταφύγιο για τους ήρωες και σαν
άξονας και κέντρο αναφοράς για τον συγγραφέα.
Τολμηρό εγχείρημα από την πλευρά του
συγγραφέα να συνενώσει τόσα διαφορετικά στοιχεία σε ένα μυθιστόρημα χωρίς να
χάσει τις ισορροπίες και χωρίς να προκαλέσει σύγχυση στον αναγνώστη –
αντιθέτως, ο σπονδυλωτός χαρακτήρας του βιβλίου δίνει ρυθμό και ένταση χάρη
στις εναλλασσόμενες σκηνές και δημιουργεί ένα ενδιαφέρον σύμπλεγμα προσώπων,
γεγονότων, ιδεών.
Οι ήρωες του βιβλίου μοιάζουν σε ένα πρώτο
επίπεδο εγκλωβισμένοι στις ζωές τους, σε δικά τους προσωπικά αδιέξοδα ή
μυστικά, με λάθη δικά τους ή με καταστάσεις που τους επιβλήθηκαν χωρίς τη
θέλησή τους, όμως τελικά ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζονται όσα τους
συμβαίνουν και η δύναμη που επιδεικνύουν όταν χρειαστεί είναι αυτό που τους
χαρακτηρίζει. Οι ήρωες του Γούτα ενεργούν πέρα από τους κανόνες του πρέπει,
ενεργούν μόνο με βάση αυτό που θέλουν και αυτό που πιστεύουν πως μπορούν να
κάνουν. Κι αυτό ίσως είναι αρκετό για να ζήσει κανείς μια ικανοποιητική ζωή.
Ο συγγραφέας παίζει αρκετά με την έννοια
της νοσταλγίας και του παρελθόντος, όχι με τρόπο τρυφερό ή μελοδραματικό, αλλά
χρησιμοποιώντας την έννοια αυτή για να τοποθετήσει τους ήρωες στο σήμερα.
Υπάρχει διαρκώς η διάψευση, η απογοήτευση και συγχρόνως μια νέα ελπίδα.
Πίσω από τις ζωές των ηρώων και τα μικρά ή
μεγάλα γεγονότα που συμβαίνουν, ο Γούτας έχει γεμίσει το βιβλίο με τέχνη, με
αναφορές σε ταινίες ή σε μουσικά κομμάτια της τζαζ. Ενδιαφέρουσες επίσης οι
αναφορές στην πολιτική, στην Αριστερά, στη διάψευση των οραμάτων. Το φόντο που
έχει χτίσει ο συγγραφέας συμπλέκεται αριστοτεχνικά με τη δράση του βιβλίου και
τις ζωές των ηρώων του.
Τα πρόσωπα του βιβλίου δεν οδηγούνται
απαραιτήτως κάπου. Δεν ξεφεύγουν εντελώς από τους δαίμονές τους, δεν ζουν ίσως
τη ζωή που ονειρεύτηκαν, δεν εξιλεώνονται απόλυτα, δεν διορθώνουν τα πάντα.
Απλώς συνεχίζουν κάνοντας το καλύτερο που μπορούν. Κι αυτό είναι τελικά μια
πάρα πολύ ενδιαφέρουσα και ρεαλιστική λογοτεχνική προσέγγιση.
ΝΕΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ
ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ
Η Εταιρεία Συγγραφέων
αλλάζει εποχή: Δυναμώνει, ανανεώνεται, εξελίσσεται, με 76 τακτικά νέα μέλη και
πολλά επίτιμα και αντεπιστέλλοντα
Διαβάστε το άρθρο της book press στον
παρακάτω ηλεκτρονικό σύνδεσμο:
Ευχαριστώ θερμά όσες και
όσους στήριξαν την υποψηφιότητά μου, εντάσσοντάς με ως τακτικό μέλος στην Εταιρεία Συγγραφέων.
Π. Γ.
