Το τραύμα της ανθρώπινης απώλειας/ Κριτική

 

ΠΡΕΜΙΕΡΑ ΤΗΣ «ΝΕΚΥΙΑΣ 20kg»

ΣΤΗ ΜΟΝΗ ΛΑΖΑΡΙΣΤΩΝ

 

Ολοκληρώθηκε με επιτυχία η πρεμιέρα του θεατρικού έργου του Σάκη Σερέφα «Νέκυια 20kg», στο Μικρό Θέατρο της Μονής Λαζαριστών. Στη φωτογραφία μέλη του θιάσου και συντελεστές της παράστασης χαιρετούν το κοινό. Μπορείτε να διαβάσετε κριτική του θεατρικού έργου και της παράστασης στην παρακάτω ηλεκτρονική διεύθυνση:

 

                           https://bookpress.gr/politismos/theatro-xoros/25297-nekyia-20kg-tou-saki-serefa-sti-    moni-lazariston-to-trayma-tis-anthropinis-apoleias

ΝΕΚΥΙΑ 20 kg. στο ΚΘΒΕ

Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος παρουσιάζει

το νέο έργο του Σάκη Σερέφα

«Νέκυια 20 kg»

Σε σκηνοθεσία Ανδρομάχης Χρυσομάλη

Η Υπόθεση

Μια προσωπική «κάθοδος»

Εμπνευσμένο από τη ραψωδία λ της Οδύσσειας, το έργο μεταφέρει την έννοια της «Νέκυιας» —της επικοινωνίας με τους νεκρούς— από το επικό επίπεδο στο προσωπικό.

Μια γυναίκα και ένας άντρας, ερμηνευμένοι από τον Τάσο Παλαντζίδη και την Πελαγία Αγγελίδου, συναντιούνται σε έναν χώρο μνήμης. Εκεί, το παρελθόν και το παρόν συνυπάρχουν, και η προσωπική ιστορία μετατρέπεται σε μια υπαρξιακή αναμέτρηση.

Η Σκηνοθετική Προσέγγιση

Η Ανδρομάχη Χρυσομάλη, μετά την επιτυχημένη θητεία της σε κλασικότερα κείμενα, καταπιάνεται με τη σύγχρονη γραφή του Σερέφα.

*Στη Ροή του Χρόνου

Η παρουσία δύο ακόμη ηθοποιών —Καραγιάννης και Μαλγαρινού— που υποδύονται τους κεντρικούς ήρωες σε νεαρή ηλικία, δημιουργεί μια παράλληλη δράση ανάμεσα στο «τότε» και το «τώρα», αναδεικνύοντας τη διαρκή συνομιλία του ανθρώπου με το παρελθόν του. Στο έργο συμμετέχουν επίσης οι ηθοποιοί Αγγελική Κιντώνη και Ζωή Ευθυμίου.

*Στη Μουσικότητα

Η πρωτότυπη σύνθεση της Χρύσας Γούτα και η σκηνική κίνηση του Δημήτρη Σωτηρίου διαμορφώνουν ένα ατμοσφαιρικό περιβάλλον. Το Μικρό Θέατρο της Μονής Λαζαριστών μετατρέπεται σε έναν «ενδιάμεσο» τόπο μνήμης — έναν χώρο όπου η ανάμνηση αποκτά σώμα και φωνή. 

Διαβάστε περισσότερα:https://kulturosupa.gr/theatromania/erga-kai-parastaseis/nekyia-20-kg-o-sakis-serefas-epistrefei-sto-kthve-me-mia-sygklonistiki-kathodo-sti-mnimi-2/

Σημειωματάριο(2)

 

 

ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑΡΙΟ

 

 

                

 

(στη στήλη αυτή θα αναρτώνται 9 σκέψεις κάθε φορά, που σημειώθηκαν ακατέργαστες στο σημειωματάριο του κινητού μου τηλεφώνου)

 

֎

  

 

Κλείνουν τα ταχυδρομικά υποκατάστημα, μετατίθενται οι υπάλληλοι σε άλλες υπηρεσίες. Ο κόσμος δεν στέλνει πια γράμματα, τα βιβλία και τα δέματα φεύγουν με κούριερ. Κοιτάζω με συγκίνηση στην ξύλινη κούτα την παλιά μου αλληλογραφία. Γράμματα και καρτούλες του Χριστιανόπουλου, του Μάρκογλου, του Ριτσώνη, του Βασίλη Ιωαννίδη. Της δασκάλας μου στο Δημοτικό και μιας φιλενάδες της μάνας μου, που μου είχαν γράψει τις εντυπώσεις τους για το πρώτο μου βιβλίο. Και πόσων ακόμη που διάβηκαν στην απέναντι όχθη... Το πρόβλημα δεν είναι, όπως  διαβάζω σε διάφορες αναλύσεις, πως με το κλείσιμο των ταχυδρομείων σταματά ή περιορίζεται ο γραπτός πολιτισμός − αυτός θα βρει τρόπους να επιβιώσει. Είναι πως, σταδιακά, απομακρυνόμαστε από την απόλαυση των χειρογράφων των πεθαμένων.

 

 

Στο έγγραφο με τις διευθύνσεις των λογοτεχνών (κάπου τριακόσια και βάλε ονόματα) που μου το έστειλε παλιός συγγραφέας της πόλης, σημειώνω με έντονη γραφή όσους πεθαίνουν. Τα μαυρισμένα σημεία του εγγράφου συνεχώς αυξάνονται. Όμως δεν διαγράφω ονόματα και διευθύνσεις των αποχωρησάντων. Τους αφήνω να ξεχωρίζουν, να λάμπουν για πάντα, φωτίζοντας με την απουσία τους την οδό και το έργο των επιζώντων.

 

Ο Τεσόν γράφει πως ο Προυστ κατανάλωνε την εφημερίδα σαν πνευματικό ψωμί ή σαν ένα κρουασάν. Η δική  μου περίπτωση είναι πιο ανησυχητική. Σαν τοξικοεξαρτημένος μπουκάρω στο ψιλικατζίδικο για την εφημερίδα μου. «Δεν ήρθαν ακόμη, λόγω των μπλόκων» μου λέει η κοπέλα και φεύγω αμίλητος, με σκυμμένο κεφάλι. Η ενημερωτική στέρηση με παραλύει. Η εφημερίδα: η αντανάκλαση, η πεμπτουσία της αστικής ζωής μας. Έχω γίνει ένας πρεζάκιας των τυπωμένων ειδήσεων. Τελείως ακατάλληλος για επαναστάσεις.

 

Μήπως τελικά ο θάνατος δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια μεγαλειώδη απόδραση της ψυχής, όταν της δοθεί η ευκαιρία, για να γλιτώσει από το φθαρτό και καταπιεστικό σώμα της;

 

 

Επέζησε στο δωμάτιό του δύο μέρες δίχως νερό και φαγητό. Μόνο ακούγοντας μουσική. Ένας ερημίτης της τζαζ.

 

Όπως κάθε πόλη έχει τον πολιούχο της, κάθε νυχτερινό κέντρο της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και άλλων μικρών ή μεγάλων πόλεων έχει τον προστάτη της. Αν δεν συμμορφωθούν οι μαγαζάτορες στα «ασφάλιστρα», κάποιοι πληρωμένοι μπράβοι τοποθετούν εκρηκτικούς μηχανισμούς προς συμμόρφωση. Διατηρείται κατ’ αυτόν τον τρόπο, συνεχώς κι αδιαλείπτως, μια «θρησκευτικού» τύπου χωροταξική προστασία, υπό την ανοχή πάντα του επίσημου κράτους.

 

Τόσο αισιόδοξος όσο και το σύμπαν. Τόσο απελπισμένος όσο και το σύμπαν. Το σύμπαν που δεν νιώθει, που δεν έχει συναισθήματα, που απλώς υπάρχει. Και πώς να το γράψεις όλο αυτό, πώς να το εξηγήσεις... Και, κυρίως, πώς να το αποδεχτείς...

 

Αν οι πέντε εργάτριες της «Βιολάντα» ήταν τη στιγμή της έκρηξης σε άλλον χώρο του εργοστασίου; Αν ήταν εκείνες οι φίλαθλοι του ΠΑΟΚ και ακολουθούσαν πιο σύντομη διαδρομή για τη Λυών; Αν, πάλι, οι επτά φίλαθλοι δούλευαν στο εργοστάσιο και είχαν ψυλλιαστεί έγκαιρα τη διαρροή προπανίου; Ή αν αποφάσιζαν να ταξιδέψουν στην Ευρώπη με πούλμαν και όχι με βανάκι; Όμως με υποθέσεις και με «αν» δεν προχωράει η ζωή ούτε και λιγοστεύουν τα δυστυχήματα. Η έκρηξη στο εργοστάσιο ακούστηκε καθαρά μέχρι την πόλη των Τρικάλων. Και οι κραυγές των οπαδών ήχησαν με παλμό και απόγνωση από την Τιμισοάρα μέχρι την Ημαθία:

ΠΑΟΚΑΡΑ ΕΙΜΑΙ ΧΑΡΕ

ΤΗΝ ΨΥΧΗ ΜΟΥ ΠΑΡΕ!

 

Μία φήμη ακολουθούσε πάντα στη ζωή του αυτόν τον άνθρωπο. Μια αστήρικτη ωστόσο διαδεδομένη φήμη, κάτι μεταξύ υπόνοιας, μομφής αλλά και ειρωνείας (Κύριος οίδε από πού πρωτοξεκίνησε) για την εν γένει στάση του απέναντι σε πρόσωπα και καταστάσεις. Μία φήμη που κάλλιστα ο ίδιος, με αδιάσειστα επιχειρήματα, μπορούσε να τη διαλύσει, να την εξαφανίσει στη στιγμή υπερασπιζόμενος τον εαυτό του, όμως αντιμετώπιζε το όλο θέμα ως φαιδρό και ανάξιο λόγου. Έζησε όλη του τη ζωή με τη φήμη να θολώνει κάθε του δημιουργία, κάθε θετική του δράση. Ήταν ζήτημα αξιοπρέπειας η όλη του στάση. Έζησε μ’ αυτό, συμβιβάστηκε, αφέθηκε στην αφάνεια εξ αιτίας αυτής της φήμης. Όταν πέθανε, κάποιοι τον αποκάλεσαν δειλό.

 

Π. Γ.

"Ο αετός"-Αφήγημα

 

[Καθαρά Δευτέρα σήμερα, και, επ’ αφορμή της ημέρας, αναδημοσιεύω ένα αφήγημα, γραμμένο πριν από 25 χρόνια, που συγκαταλέγεται στη δεύτερη συλλογή αφηγημάτων μου Το ίδιο έργο της ζωής μου (Αλεξάνδρεια, 2002)]

 

֎

 

 

Ο ΑΕΤΟΣ

 

 

Σαν σε σελιλόιντ όλα ξετυλίγονται μπροστά μου. Πιτσιρικάδες, στην αρχή, παίρνουμε μάτι τα ζευγαράκια που χαϊδεύονται στα πίσω δεντράκια, κρατώντας την ανάσα μας έξω απ’ τα συρματοπλέγματα, για να μην προδοθούμε. Οι εκδρομές με το δημοτικό κι η μπάλα η ατέλειωτη στο χώμα της, ανάμεσα στα πεύκα. Γιορτή κρασιού με χορούς και τραγούδια − ο παππούς κι η θεία μου σκνίπα και το μπρούσκο να ρέει άφθονο από τις νταμιτζάνες. Κάποια φεστιβάλ αριστερών νεολαιών, με κόκκινες σημαίες και τραγούδια, κι εγώ, δειλά, να χώνομαι στο πλήθος, πάντα με τον φόβο μη με πάρει κάνα μάτι γνωστό και με καρφώσει στους δικούς μου. Μετά, εκδρομές με το γυμνάσιο, συζητήσεις για ροκ συγκροτήματα στα ξεβαμμένα παγκάκια της. Τα πρώτα φλερτ, παλάμες ιδρωμένες από την αγωνία και σπυριά της ηλικίας. Ένα ξεμονάχιασμα, λίγο πριν το στρατιωτικό, υγρασία στα χείλη κι ανάμεσα στα σκέλια. Μια υπόσχεση για αιώνια αφοσίωση, ένας σπασμός, μια τύψη. Κι η εξομολόγηση του φίλου μου, του Στάθη, ένα πνιγηρό αυγουστιάτικο απόγευμα, με κουτάκια μπίρες κατάχαμα, για κάποια Σόνια που δεν μπορούσε να ξεχάσει.

Καθαρά Δευτέρα, λιακάδα και εξόρμηση. Όλα γυρίζουν, πάλι, στο μυαλό μου, όλα, στο ίδιο πάντα αλσάκι το γνωστό, τ’ αγαπημένο.

―Άντε, μπαμπά, να τον πετάξουμε επιτέλους!, αδημονεί η κόρη μου τραβώντας το μανίκι.

Το παίρνω απόφαση εντέλει, λίγη φόρα απαραίτητη, τρέχω, τεντώνω τον σπάγκο κι αφήνω απότομα τον αετό. Κάνει εκείνος να πετάξει, ίπταται προσωρινά, όμως γρήγορα παίρνει την κατιούσα. Πέφτει με ορμή, γειώνεται στο άλσος της Νέας Ελβετίας όπως το παρελθόν και οι εφηβικές μου αναμνήσεις. Που όλο, λέω, να τις πετάξω μακριά, να τις ξεφορτωθώ κι όλο εκείνες πεισματικά επιστρέφουν στη σκέψη και την καρδιά μου.

(2001)

 

Π. Γ.

Σημειωματάριο (1)

 

ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑΡΙΟ

 

  

                

(στη στήλη αυτή θα αναρτώνται 9 σκέψεις κάθε φορά, που σημειώθηκαν ακατέργαστες στο σημειωματάριο του κινητού μου τηλεφώνου)

 

֎

 

 

Ο τύπος στο μπαρ δείχνει άνθρωπο που είναι μέτοχος στην επιχείρηση και που όλη τη μέρα περιφέρεται στον χώρο δίχως να κάνει απολύτως τίποτα.

                                          

 

Η εμμονή της αιωνιότητας και ο φόβος του θανάτου.

 

                                                    

(κούριερ με μηχανάκι)

 

Βάζω στο πικάπ δίσκο της τζαζ, σε μέτρια ένταση, με κλειστά παράθυρα. Στην πιλοτή του διπλανού διαμερίσματος έχει παρκάρει κούριερ με μηχανάκι. Έχοντας αφήσει αναμμένη τη μηχανή ο υπάλληλος ψάχνει στα κουδούνια να παραδώσει δέμα. Το μούγκρισμα της μηχανής του διαπερνά το παράθυρο και αλλοιώνει ανεπανόρθωτα το μαγικό σόλο του πιανίστα. Δεν έχω το δικαίωμα να του κάνω παρατήρηση. Νόμιμος εργαζόμενος είναι, βιάζεται να προλάβει τις παραδόσεις του, φορά επιπλέον και κράνος στο κεφάλι για προστασία. Τον κοιτάζω από το παράθυρο κι απλώς δυσφορώ άπραγος. Σε δύο τρία λεπτά κατεβαίνει από την πολυκατοικία, ανεβαίνει στο μηχανάκι που εξακολουθεί να μουγκρίζει έρημο κι εξαφανίζεται. Δυναμώνω την ένταση στο πικάπ. Και ή τζαζ θριαμβεύει.

 

                                                   

 

Συζητώντας με τον Π. Σ. για την παράξενη συμπεριφορά ενός κοινού γνωστού μας, τον χαρακτήρισα τοξικό. «Κάποτε τους τοξικούς τούς λέγαμε κακούς, και έτσι συνεννοούμασταν καλύτερα» με έβαλε στη θέση μου.

 

                                                  

 

(ο διάολος στις λεπτομέρειες)

 

Άκουγα το πρωί πολιτική συζήτηση εκπροσώπων κομμάτων στην τηλεόραση. «Δεν γίνεται έτσι διάλογος» έλεγε ο ένας. «Θα πρέπει οι αγρότες να προχωρήσουν σε διάλογο» τον αντέκρουε άλλος. «Αυτός ο διάλογος είναι προσχηματικός» συμπλήρωσε ένας τρίτος. Κι ένας τέταρτος, με όχι τόσο καλή άρθρωση λόγου, «παρόλα αυτά ο διάλοος θα πρέπει να προχωρήσει» απεφάνθη, τρώγοντας το γάμα από τη λέξη. Σκέφτηκα πως αυτός ο τέταρτος, άθελά του, μας αποκάλυψε τι είχε συμβεί: Ο διάλοος είχε χωθεί στη συζήτηση και στα χαρτιά τους, όπως ο διάολος έχει πάντα την κακή συνήθεια να τρυπώνει στις λεπτομέρειες.

 

                                                         

 

Η δημοσιογράφος πολιτιστικής ραδιοφωνικής εκπομπής βιάστηκε να διορθώσει το σαρδάμ που έκανε αντικαθιστώντας τη λέξη «δρόμος» του τίτλου της εκπομπής με τη λέξη «χρόνος». Γέλασε χαμηλόφωνα για το ατόπημα της κι άρχισε  να δικαιολογείται με τις ώρες. Ποιος ο λόγος; αναρωτήθηκα. Ποιος ο λόγος αφού κάθε δρόμος είναι χρόνος. Και κάθε χρόνος, δρόμος.

 

                                                     

 

Μετά την ανάγνωση ενός βιβλίου έβγαλα τον σελιδοδείκτη και τον παράτησα στο κομοδίνο. Το βιβλίο το τακτοποίησα στο ράφι μαζί με άλλα βιβλία του είδους του. Το άλλο πρωί το μάτι μου έπεσε στον ξεχασμένο σελιδοδείκτη. Μου φάνηκε σαν να εξέπεμπε κάποιας μορφής θλίψη. Ήθελε, φαίνεται, να χωθεί στις σελίδες κι άλλου βιβλίου, να χορτάσει κι άλλες ιστορίες.

 

 

                                                         

 

Κοιτάζω τη φωτογραφία της εφημερίδας στις εξεγέρσεις της Τεχεράνης και τρέμω από θαυμασμό και συγκίνηση. Μια όμορφη νέα κοπέλα σε κάποια πλατεία, με ακάλυπτο το πρόσωπο της, ανάβει το τσιγάρο της καίγοντας μια αφίσα του Χαμενεΐ. Τι τόλμη, τι υγιές θράσος, τι ερεθιστικός τσαμπουκάς! Δεν τολμώ να φανταστώ τι την περιμένει από τους «φρουρούς» του άθλιου καθεστώτος. Την ξανακοιτάζω απορροφημένος από το μεγαλείο της. Ίσως το πιο δυνατό ποίημα που έπεσε στην αντίληψη μου το τελευταίο διάστημα. Αλήθεια, ποια επιτροπή απονομής λογοτεχνικών βραβείων του πλανήτη θα τολμούσε να  απονείμει σ’ αυτή τη μέγιστη ποιήτρια έστω μια απλή τιμητική διάκριση;

 

 

                                                         

 

Άνθρωποι που δεν κλότσησαν ποτέ στην ζωή τους μπάλα γράφουν μελέτες για το ποδόσφαιρο. Και άλλοι, που δεν πάτησαν το πόδι τους σε γήπεδο γιατί «απεχθάνονται» τη βία  και τις βωμολοχίες, τις παρουσιάζουν στο ανυποψίαστο κοινό, που τους πιστεύει ακράδαντα.

 

Π. Γ.

 

Πρόσκληση παρουσίασης βιβλίου μου

 

Η Ιζαμπέλ Ιπέρ στη Θεσσαλονίκη

 

Η ΙΖΑΜΠΕΛ ΙΠΕΡ ΕΠΙΤΙΜΗ ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΗ ΤΟΥ 66^ου ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ -ΜΕΡΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΡΕΙΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΗΣ

 

 

Δεν ξέρω πώς μπορεί να δέσει η εν λόγω ανάρτηση σε ένα blog αμιγώς λογοτεχνικό. Ίσως μόνο και μόνο, γιατί κάθε κινηματογραφική ερμηνεία τής επίτιμης προσκεκλημένης του 66^ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Ιζαμπέλ Ιπέρ (Isabelle Huppert), είναι, από μόνη της, ένα ποίημα εν προόδω ή ένα ποίημα εν εξελίξει. Με αποκορύφωμα, πάντα, κάποιο καταληκτικό πλάνο με τη Γαλλίδα πρωταγωνίστρια στο φινάλε των ταινιών της να ισοδυναμεί με  καταληκτικό στίχο κορυφαίας ποιητικής δημιουργίας.

Η Ιπέρ, με καριέρα 40 ετών και με πάνω από 120 γυρισμένες ταινίες, υπήρξε ηρωίδα-μούσα σημαντικότατων σκηνοθετών όπως ο Κλοντ Σαμπρόλ, ο Μίκαελ Χάνεκε, ο Πολ Βερχόφεν, οι αδελφοί Ταβιάνι κ. ά. Στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης θα παιχτούν, φέτος, συνολικά 15 ταινίες της. Για τις τρεις, που είχα την τύχη να παρακολουθήσω (τις δύο πρώτες για πρώτη φορά, την τρίτη για πολλοστή), σημειώνω τα παρακάτω:

«Copacabana» (του Μαρκ Φιτουσί, 2010): Σ’ αυτήν την ευχάριστη κωμωδία, η Ιπέρ υποδύεται την Μπαμπού, μια αδέσμευτη και αντισυμβατική γυναίκα, που η συνολική της εικόνα (ως μητέρα αλλά και ως γυναίκα) κάνει την κόρη της να δυσφορεί. Προκαλεί εντύπωση στον θεατή πως, αυτό το αντίρροπο ντουέτο (η μάνα σύγχρονη κι απελευθερωμένη-η κόρη συμβατική και συντηρητική), έρχεται σε αντίθεση με ό,τι, κατά κανόνα, συμβαίνει στις σύγχρονες οικογένειες. Η Μπαμπού, πάντως, με το ελεύθερο πνεύμα της, την τρέλα της και την επιμονή της, βοηθούσης και της τύχης, θα αντιστρέψει το κλίμα και θα επανασυνδεθεί με την κόρη της. Στον ρόλο της κόρης της Μπαμπού, η πραγματική κόρη της Ιπέρ, Λολίτα Σαμά, που μαζί με τη Γαλλίδα σταρ, παρουσίασαν προλογίζοντας την ταινία, στην αίθουσα «Σταύρος Τορνές», στο Λιμάνι, το απόγευμα της Δευτέρας, 3 Νοεμβρίου.

«Η πιο πλούσια γυναίκα του κόσμου» (του Τιερί Κλιφά, 2025): Το ίδιο βράδυ (3/11/25), στην κατάμεστη από κόσμο αίθουσα «Ολύμπιον», προβλήθηκε σε ελληνική πρεμιέρα, η πιο πρόσφατη ταινία της Ιπέρ «Η πιο πλούσια γυναίκα του κόσμου». Βασισμένη στην υπόθεση Μπετανκούρ, ένα από τα πιο γνωστά σκάνδαλα της Γαλλίας, η Ιπέρ εντυπωσιάζει ως Μαριάν Φαρέρ, μια πλούσια κληρονόμο, που γνωρίζοντας έναν κατά πολύ νεότερο της φωτογράφο, με τα πολλά και ακριβά δώρα που του προσφέρει σκανδαλίζει τον περίγυρό της αλλά και το κοινό αίσθημα. Μια ιδιωτική υπόθεση που εξελίχτηκε σε εθνικό σκάνδαλο.

«Εκείνη» (του Πολ Βερχόφεν, 2016): Την Τρίτη 4 Νοεμβρίου, στις 8 το βράδυ, στην αίθουσα «Ολύμπιον», προβλήθηκε το αιχμηρό ψυχολογικό δράμα του Πολ Βερχόφεν, στο οποίο η Ιπέρ ερμηνεύει τη διευθύντρια μιας παρισινής εταιρείας βιντεοπαιχνιδιών, που βιάζεται στο σπίτι της από έναν μασκοφόρο εισβολέα. Όμως τον τελευταίο λόγο θα τον έχει πάλι εκείνη, ξεπερνώντας όσους ανθρώπους (γονείς, πρώην σύζυγο, ερωμένο, βιαστή) στάθηκαν για κείνην τροχοπέδη στη ζωή της. Γι’ αυτήν της την ερμηνεία, η Ιπέρ απέσπασε υποψηφιότητα για Όσκαρ Α΄ Γυναικείου Ρόλου. Πριν την προβολή της ταινίας «Εκείνη» (Elle) πραγματοποιήθηκε στον ίδιο χώρο (Ολύμπιον) τιμητική εκδήλωση για τη σπουδαία Γαλλίδα ηθοποιό. Ο δήμος Θεσσαλονίκης, διά χειρός του δημάρχου κ. Αγγελούδη, τίμησε την Ιπέρ με τιμητική πλακέτα. Της βράβευσης προηγήθηκε ολιγόλεπτο κλιπ με στιγμιότυπα από κάποιους εμβληματικούς ρόλους της ηθοποιού και ηχητική υπόκρουση τραγούδια της Φρανσουάζ Αρντί, για το οποίο η ηθοποιός σχολίασε πως λείπει μία ταινία: εκείνη που θα ήθελε μελλοντικά να γυρίσει με κάποιον Έλληνα σκηνοθέτη. Τέλος, ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ κ. Ορέστης Ανδρεαδάκης τόνισε πως η ηθοποιός καταβυθίζεται στους ρόλους της στο σκοτάδι, για να αναδυθεί στο φως.

 

 Η Ιζαμπέλ Ιπέρ, στα 72 της πλέον χρόνια, συνεχίζει να εκπέμπει τη λάμψη μιας σπουδαίας σταρ. Ο τρόπος που προσεγγίζει τον κάθε ρόλο της είναι μοναδικός. Μπορεί να μεταμορφωθεί στην οθόνη από λαϊκή περσόνα, παραβατικό άτομο, κλέφτρα ή ιδιοκτήτρια φυτείας καφέ, σε πλούσια κληρονόμο ή σε καθηγήτρια πιάνου, με μια ευκολία μοναδική. Είναι ανοιχτή και ακομπλεξάριστη αναφορικά με τα κινηματογραφικά είδη και τους ρόλους που επιλέγει. Παίζει όχι μόνο με το σώμα της, αλλά πρωτίστως με το βλέμμα, τις εκφράσεις του προσώπου της, τα μάτια της, τις σιωπές της, και μας μαγνητίζει με το αστείρευτο ταλέντο της. Μεγάλη τιμή για τη χώρα μας αλλά και για την πόλη της Θεσσαλονίκης η παρουσία της στο 66^ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου.

 

Παναγιώτης Γούτας

Μπορείτε να διαβάσετε το κείμενο και στην παρακάτω διεύθυνση της book press

https://bookpress.gr/politismos/sinema/24252-i-izampel-iper-epitimi-proskeklimeni-tou-66ou-festival-kinimatografou-thessalonikis-merikes-skepseis-gia-treis-tainies-tis

Η λογοτεχνία των αλγορίθμων

 

                                        Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΩΝ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ

Οι αλγόριθμοι έχουν μπει για τα καλά στη ζωή μας. Τα οικονομικά προγράμματα των κυβερνήσεων των κρατών, τα υπό διαφήμιση προϊόντα των εταιρειών, οι τάσεις της μόδας, οι επενδύσεις των επιχειρήσεων, μέχρι και η φαρμακευτική αγωγή που θα πρέπει ένας ασθενής να ακολουθήσει ή όχι, όλα αποφασίζονται από τους αλγόριθμους. Με τη λογοτεχνία όμως τι συμβαίνει; Μπορούν οι αλγόριθμοι να μας υποδείξουν ποια λογοτεχνία θα πρέπει να διαφημιστεί για να διαβαστεί και ποια όχι; 

Διαβάστε στον παρακάτω σύνδεσμο ένα πρόσφατο δικό μου κείμενο άποψης που δημοσιεύτηκε στην ηλεκτρονική εφημερίδα για το βιβλίο και τον πολιτισμό book press, και που θίγει ακριβώς το παραπάνω φλέγον θέμα.

        https://bookpress.gr/stiles/eponimos/24024-i-logotexnia-ton-algorithmon-pros-ena-aionio-kai-rixo-paron

Το μεγαλείο της jazz

 

ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ JAZZ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

 

 

Σήμερα το πρωί διάβασα στη στήλη Ο ΦΙΛΙΣΤΩΡ της εφημερίδας Η Καθημερινή, μια είδηση δημοσιευμένη στην εν λόγω εφημερίδα στις 17/ 10/1935, δηλαδή ακριβώς πριν από 90 χρόνια. Την αντιγράφω αυτούσια:

«Οι εθνικοσοσιαλισταί εις την Γερμανίαν εκήρυξαν τον πόλεμον κατά της τζαζ την οποίαν απέκλεισαν από τα ραδιοφωνικάς συναυλίας, ως απάδουσαν εις τον χιτλερικόν πολιτισμόν. Η απαγόρευσις ανηγγέλθη εις σύσκεψιν των διευθυντών των μεγάλων ραδιοφωνικών σταθμών γενομένην εν Μονάχω. Κατ’ αυτούς η μουσική της τζαζ οφείλεται εις “επιδράσεις των μπολσεβίκων και των Εβραίων”».

Δίχως περαιτέρω σχόλια, για όσους εξακολουθούν ν’ ακούν αυτό το είδος της μουσικής, παραθέτω σύνδεσμο με το κομμάτι των Λέστερ Γιανγκ και Όσκαρ Πίτερσον «There will never be another you», από τον δίσκο του 1956 «The President Plays with the Oscar Peterson trio».

 

https://youtu.be/SsekKA-_FNw?si=ZqvkEoulUueefzmg

 

 

 

 

Ο Περικλής Σφυρίδης για τη "Διαγώνιο"

 

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ ΣΦΥΡΊΔΗ

ΓΙΑ ΤΗ «ΔΙΑΓΩΝΙΟ»

ΣΤΟ ΤΕΛΛΟΓΛΕΙΟ ΙΔΡΥΜΑ

 

 

Την Κυριακή 5 Οκτωβρίου, ανήμερα των 92^ων γενεθλίων του, ο Περικλής Σφυρίδης έκανε την έναρξη των ομιλιών-εκδηλώσεων, που θα πλαισιώσουν μέχρι τον Φλεβάρη του 2026 την έκθεση «ΤΕΧΝΗ-ΔΙΑΓΩΝΙΟΣ και το Μουσείο που δεν έγινε», με μια ομιλία που διήρκεσε πάνω από μία ώρα. Έχοντας ως βοηθό, λόγω της περιορισμένης του όρασης, τη συγγραφέα και μελετήτρια του έργου του κα. Σωτηρία Σταυρακοπούλου, που διάβασε αυτοσχόλια ζωγράφων της Θεσσαλονίκης, ο Σφυρίδης αναφέρθηκε διεξοδικά στον τρόπο λειτουργίας της Μικρής πινακοθήκης «Διαγώνιος», στις αισθητικές και καλλιτεχνικές κατευθύνσεις τού όλου πνευματικού αυτού «κινήματος» −όπως το αποκάλεσε− αλλά και στις δημιουργικές παραφυάδες, που άφησε αυτό μέχρι τις μέρες μας.

Ο Στρατής Δούκας στον πεζό λόγο και οι Νίκος-Γαβριήλ Πεντζίκης, Κάρολος Τσίζεκ (πρώην συνεργάτες του «Κοχλία») μαζί με τους Νίκο-Αλέξη Ασλάνογλου, Ηλία Πετρόπουλο και, φυσικά, τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, έδωσαν το στίγμα του καλλιτεχνικού κινήματος της «Διαγωνίου», τουλάχιστον στα πρώτα βήματά του. Ο Τσίζεκ, που υπήρξε μαθητής του Σβορώνου, δεν δεχόταν, κατά τον ομιλητή, «μοντερνιστικές εξαλλοσύνες», πάντως μπόλιασε δημιουργικά στο έργο του με μοντερνιστικά στοιχεία την καλλιτεχνική παράδοση της Θεσσαλονίκης, που είχε ως βάση της το Βυζάντιο και το Άγιο Όρος. Κινούμενος σ’ αυτόν τον δρόμο και ο Χριστιανόπουλος, χάραξε την πορεία της Μικρής πινακοθήκης αλλά και των εκδόσεων «Διαγωνίου», όπως και του ομότιτλου περιοδικού, δίχως να δεχτεί ποτέ να λάβει κρατική επιχορήγηση. Όλα, τόνισε ο Σφυρίδης, γινόταν με μια ιεαραποστολική διάθεση εκ μέρους των συνεργατών.

Η Μικρή πινακοθήκη «Διαγώνιος» λειτούργησε από το 1974 μέχρι το 1993, και στράφηκε σε ντόπιους ή Βορειοελλαδίτες καλλιτέχνες παραστατικής τέχνης γιατί, όπως έλεγε, ο Ν. Χ.: «οι ντόπιοι, ιδίως οι νέοι, έχουν περισσότερη ανάγκη, ενώ οι Αθηναίοι τα έχουν όλα δικά τους». Αυτά τα είκοσι χρόνια λειτουργία της έκανε 400 εκθέσεις. Μ’ αυτό το «μικρό και ταπεινό» αλλά και εσωστρεφές πνεύμα του ιδρυτή της προβλήθηκαν πολλοί σπουδαίοι ζωγράφοι και καλλιτέχνες: Πεντζίκης, Τσίζεκ, Παραλής, Μαυρομάτης, Παπασπύρου, Παπανάκος, Ζογλοπίτης, Μενεσίδης και πολλοί άλλοι ακόμη.

Στις παραφυάδες που άφησε η Μικρή πινακοθήκη «Διαγώνιος» μετά τη διακοπή της λειτουργίας της, ο Σφυρίδης συγκαταλέγει την γκαλερί φωτογραφίας "Φωτοθήκη" του Γιάννη Βανίδη, την γκαλερί «Δίπολο» του ποιητή και ζωγράφου Βασίλη Ιωαννίδη (1948-2022), αλλά και δύο αθηναϊκές καλλιτεχνικές «κυψέλες», εναρμονισμένες με το πνεύμα της «Διαγωνίου»: Την γκαλερί και τον εκδοτικό οίκο «Πρόσπερος» (μαζί με το περιοδικό "Ανακύκληση") του Τάσου Κόρφη (1929-1994), αλλά και το «Μπιλιέτο» (γκαλερί και εκδόσεις) του Βασίλη Δημητράκου, που μαζί με τα έργα του αδελφού του, ζωγράφου, Γιάννη Δημητράκη (1958-2022) κινήθηκαν αισθητικά και καλλιτεχνικά στο πνεύμα και στις αντιλήψεις του Χριστιανόπουλου, διευρύνοντας και μετεξελίσσοντας τον αρχικό στόχο της «Διαγωνίου».

Ο Σφυρίδης έκλεισε την ομιλία του με μια εναγώνια παράκληση-προτροπή προς τους φορείς και τις αρχές της πόλης, να βρεθεί τρόπος να συστεγαστούν μόνιμα τα έργα της ΤΕΧΝΗΣ και της «Διαγωνίου» σε κάποιο μουσείο − ότι, δηλαδή, δεν μπόρεσε να γίνει τη δεκαετία του 1970, την περίοδο που τα δύο σωματεία γειτνίαζαν για ένα διάστημα στην οδό Στρατηγού Καλλάρη, στην καρδιά της πόλης.

 

 

 

 

Μικρό απόσπασμα της ομιλίας του Περικλή Σφυρίδη μπορείτε να παρακολουθήσετε στον παρακάτω σύνδεσμο:

 https://drive.google.com/file/d/1PqXdZCLLER0VoqbiKr2xISvjbh9Bv62e/view?usp=drivesdk

"ΤΕΧΝΗ-ΔΙΑΓΩΝΙΟΣ" στο Τελλόγλειο Ίδρυμα

 

«ΤΕΧΝΗ-ΔΙΑΓΩΝΙΟΣ

και το Μουσείο που δεν έγινε»,

στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Θεσσαλονίκης.

 

(Το 2025 είναι η χρονιά των πολλών επετείων για την πόλη της Θεσσαλονίκης. 100 χρόνια από την ίδρυση του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου, 100 χρόνια από τη γέννηση του ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη, 25 χρόνια Μέγαρο Μουσικής και 25 χρόνια Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών.)

 

Είχα την τιμή να προσκληθώ στα εγκαίνια μιας ξεχωριστής έκθεσης του Τελλόγλειου Ιδρύματος. Την Παρασκευή 3 Οκτωβρίου, στις 7 το απόγευμα, ήταν η ιδανική ευκαιρία να εγκαινιαστεί  από το εν λόγω Ίδρυμα μία μοναδική και άκρως ενδιαφέρουσα έκθεση-συνύπαρξη έργων τέχνης από δύο σημαντικούς φορείς πολιτισμού της πόλης, της Μακεδονικής Καλλιτεχνικής Εταιρείας «ΤΕΧΝΗ» και της Μικρής Πινακοθήκης «Διαγώνιος» του Ντίνου Χριστιανόπουλου. Δύο πολιτιστικοί πυλώνες που έλαμψαν για αρκετές δεκαετίες στην πόλη, έχοντας μεταξύ τους, αρκετές αισθητικού και ιδεολογικού τύπου διαφορές και αντιθέσεις.

Η ΤΕΧΝΗ (μεταξύ των μελών της οι Μωρίς Σαλτιέλ, Γιάννης Τριανταφυλλίδης, Μανόλης Ανδρόνικος, Λίνος Πολίτης, Δημήτρης Φατούρος, Χρύσανθος Χρήστου) άνοιξε τον δρόμο σε πολλά μέτωπα από τη δεκαετία του 1950 σε σχέση με τη μουσική, το θέατρο, τον κινηματογράφο, τη διεκδίκηση της ίδρυσης και την υποστήριξη θεσμών (Κρατική Ορχήστρα Ελλάδος, Πινακοθήκη, Σχολή Καλών και εφαρμοσμένων Τεχνών, Φεστιβάλ Κινηματογράφου) και πραγματοποίησε ένα πλούσιο πρόγραμμα που περιλάμβανε εκδόσεις, συναυλίες, εκθέσεις ζωγραφικής, διαλέξεις, ανοιχτές συζητήσεις, παραστάσεις, προβολές κτλ., στη Θεσσαλονίκη και στη Βόρεια Ελλάδα. Η σύνδεση με το Πανεπιστήμιο ήταν μια καθοριστική διάσταση της ΤΕΧΝΗΣ μαζί με τον εκπαιδευτικό χαρακτήρα της και την παρουσία πρωτοπόρων Ελλήνων, Κυπρίων και ξένων δημιουργών.

Η δραστηριότητα της Μικρής Πινακοθήκης «Διαγώνιος» του Ντ. Χριστιανόπουλου (με καλλιτεχνικές φυσιογνωμίες τους Νίκο-Γαβριήλ Πεντζίκη, Κάρολο Τσίζεκ, Γιώργο Λαζόγκα, Πάνο Παπανάκο, Στέλιο Μαυρομάτη κ. ά), η οποία τοποθετείται χρονολογικά αργότερα (1974-1993), επικεντρώθηκε κυρίως σε ντόπιους καλλιτέχνες και είχε μια στοχευμένη και σημαντική δράση στην ευρύτερη πνευματική ζωή της πόλης.

Στην έκθεση αυτή, που τιτλοφορείται «ΤΕΧΝΗ-ΔΙΑΓΩΝΙΟΣ, και το Μουσείο που δεν έγινε», εκτίθενται περισσότερα από 600 έργα και τεκμήρια 200 και πλέον δημιουργών. Τα έργα αυτά είναι αφ’ ενός μέρος της συλλογής της ΤΕΧΝΗΣ, αφ’ ετέρου της δωρεάς του Ντ. Χριστιανόπουλου, της συλλογής Περικλή και Ανδρέα Σφυρίδη και άλλων καλλιτεχνών της «Διαγωνίου». Έχουμε, πλέον, την «ειρηνική» συνύπαρξη δύο πολιτισμικών τάσεων της Θεσσαλονίκης, της εσωστρεφούς τάσης της «Διαγωνίου», που έδωσε έμφαση στην εντοπιότητα, προβάλλοντας κυρίως έργα Βορειοελλαδιτών καλλιτεχνών, όμως με γνώμονα και πυξίδα αυστηρές ποιοτικές επιλογές, και από την άλλη μεριά, της εξωστρέφειας και της διεθνιστικής αντίληψης της ΤΕΧΝΗΣ, καλλιτέχνες, ωστόσο, της οποίας συνεργάστηκαν και με τη «Διαγώνιο».

                   

Η γενική διευθύντρια Τελλογλείου, κα. Αλεξάνδρα Γουλάκη-Βουτυρά, στην ομιλία της τόνισε πως στόχος της έκθεσης δεν είναι να αποτελέσει αυτή μνημόσυνο, αλλά να γίνει γνωστό το έργο πολύ σημαντικών δημιουργών, ενώ συμπλήρωσε πως αυτή η καλλιτεχνική συνύπαρξη θίγει ζητήματα όπως εξωστρέφεια-εσωστρέφεια στην τέχνη, εντοπιότητα-διεθνισμός αλλά και έννοιες όπως η συμπερίληψη, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα, το παρελθόν της πόλης κτλ.

Μερικοί ακόμη ομιλητές των εγκαινίων (από τους πολλούς της βραδιάς), ο υφυπουργός πολιτισμού κ. Φωτήλας, ο υφυπουργός εσωτερικών για θέματα Μακεδονίας και Θράκης κ. Γκιουλέκας, ο πρόεδρος του «Τελλογλείου» καθηγητής Ανέστης Κάλφας και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης κ. Αγγελούδης.

Η έκθεση, που τελεί υπό την αιγίδα της Προεδρίας της δημοκρατίας και διεξάγεται στο πλαίσιο των 60^ων Δημητρίων (άλλη μια στρογγυλεμένη επέτειος για την πόλη) θα διαρκέσει μέχρι τις 10 Φεβρουαρίου 2026. Των εγκαινίων της έκθεσης θα ακολουθήσουν σε τακτές ημερομηνίες και καθ’ όλη τη διάρκειά της, άλλες εκδηλώσεις-ομιλίες αναφορικά με τη συνύπαρξη ΤΕΧΝΗΣ και «Διαγωνίου».

Ωράριο λειτουργίας εκθεσιακού χώρου:

Τρίτη, Πέμπτη και Παρασκευή 9.00-14.00

Τετάρτη 9.00-14.00 και 17.00-21.00

                                                                       

                                                                                             Π. Γ.

 

Μπορείτε να διαβάσετε το παραπάνω κείμενο στην book press, στην παρακάτω διεύθυνση:

https://bookpress.gr/politismos/eikastika-mousiki/23933-texni-diagonios-kai-to-mouseio-pou-den-egine-sto-tellogleio-idryma-thessalonikis