Διάφορα: Δεν σας τρώω πια!

 

ΤΩΡΑ ΠΙΑ ΜΠΟΡΩ

ΝΑ ΣΑΣ ΚΟΙΤΑΖΩ ΗΡΕΜΟΣ.

ΔΕΝ ΣΑΣ ΤΡΩΩ ΠΙΑ!

(Φραντς Κάφκα)

 

(Ημέρα αφιερωμένη στα ζώα αυτή που έρχεται σε λίγα λεπτά. Ένα σχετικό κείμενό μου, που γράφτηκε πριν από λίγους μήνες)

 

*

 

      

Σύμφωνα με μαρτυρία του Μαξ Μπροντ, την περίοδο που έζησε στο Βερολίνο (1923-1924) ο Φραντς Κάφκα –ο οποίος είχε ασπαστεί τον αυστηρό βετζεταριανισμό (χορτοφαγία) για λόγους ηθικής και υγείας, και που, ως τότε, είχε γράψει αρκετά κείμενα για ζώα, νιώθοντας δεμένος μαζί τους– στάθηκε μπροστά στο ενυδρείο της πόλης και, παρατηρώντας τα ψάρια να κολυμπούν, αναφώνησε: Nun kann ich euch in Frieden betrachten; ich esse euch nicht mehr. (Τώρα πια μπορώ να σας κοιτάζω ήρεμος· δεν σας τρώω πια!)

Εβδομήντα τρία χρόνια μετά, το 1996, στον ζωολογικό κήπο του Σικάγο (Brookfield Zoo) ένα τρίχρονο αγόρι έπεσε από ύψος έξι μέτρων μέσα στον περίβολο των γοριλών και έχασε τις αισθήσεις του. Η Binti Jua, ένας θηλυκός γορίλας, πλησίασε το παιδί, το πήρε απαλά στην αγκαλιά της προστατεύοντάς το από τους άλλους γορίλες και το μετέφερε προσεκτικά μέχρι την πύλη των φυλάκων για να του παρασχεθούν οι πρώτες βοήθειες. Το γεγονός έχει καταγραφεί και σε βίντεο. Παρόμοιες περιπτώσεις με τη γορίλα-διασώστη έχουν υπάρξει αρκετές στη σύγχρονη ιστορία και στον διεθνή Τύπο. Σκύλοι, μαϊμούδες, λύκοι ή αρκούδες προστάτεψαν κυρίως μικρά παιδιά (σπανίως μεγάλους) χωρίς να τους επιτεθούν. Ισχυρό μητρικό ένστικτο του θηλαστικού ζώου, αίσθημα προστασίας του αδύναμου από τον δυνατό ή κάποια άλλη δύναμη κυριάρχησε στη συγκεκριμένη περίπτωση; Τι απενεργοποίησε το αίσθημα του κυνηγιού και ενεργοποίησε το αίσθημα φροντίδας στον θηλυκό γορίλα προς το τρίχρονο αγόρι;

Αυτές οι δύο παράλληλες ιστορίες, που τυχαία τις ανακάλυψα στο διαδίκτυο, με συγκίνησαν βαθύτατα. Σκέφτομαι πως άνθρωποι και ζώα μπορούν, ανά πάσα στιγμή, να μεταβληθούν από θηράματα σε θηρευτές, και το αντίστροφο. Και είναι στα αλήθεια μεγαλειώδης η στιγμή, θεία η συγκυρία, η συμβίωση ανθρώπων και ζώων με συμπόνια, αγάπη και ενσυναίσθηση.  Ειδικά όταν αυτή επιτελεστεί κάτω από ακραίες συνθήκες αναίρεσης μιας ανθρωποφαγίας η μιας ζωοφαγίας, που ήταν σχεδόν σίγουρο ότι θα συνέβαινε και, τελικώς, αποφεύχθηκε.

 

        

Π. Γ.

Ποίηση: Μικρά παιδιά

 

ΜΙΚΡΑ ΠΑΙΔΙΑ

 

Το πρότζεκτ έδινε οδηγίες για το πώς οι μικροί μαθητές θα προσεγγίσουν την ποίηση. Μα, ποίηση, σκέφτομαι, είναι τα ίδια τα παιδιά! Αυτά θα έπρεπε να τη διδάξουν στους δασκάλους, και όχι να τη διδαχθούν από εκείνους!

                                       *

Απορία μαθητή μου της δεύτερης τάξης, μετά την ανάγνωση μιας ιστορίας στην αίθουσα:

"Κύριε, πού πάνε τα παραμύθια όταν τελειώνουν;"

Δεν ήξερα τι να του απαντήσω. Ακόμη και σήμερα δεν ξέρω.

                                        *

Εκατό ποιήματα φτασμένων ποιητών δεν φτάνουν να αντιπαραβληθούν με το βλέμμα ενός μικρού παιδιού, που σε κοιτάζει στη σχολική αίθουσα κατάματα, περιμένοντας να του πεις την αλήθεια.

                                        *

Οι φαγωμένες γομολάστιχές τους, οι αθώες ζαβολιές της τάξης, οι μικρές συνωμοσίες της αυλής, τα πεταμένα στο πάτωμα μολύβια, το κολατσιό που εμφανίζεται ανυπόμονα στο θρανίο πριν χτυπήσει το κουδούνι, οι αφελείς και ειλικρινείς απορίες τους, το άγιο ποδοβολητό της σκάλας στα διαλείμματα, η βοή, εκείνη η ιερή παιδική βοή που σε ακολουθεί από το σχολείο μέχρι το σπίτι σαν ευλογία, τα πόδια που δεν ακουμπούν ακόμη στο πάτωμα και αιωρούνται κάτω από το θρανίο μπροστά στα έκπληκτα μάτια σου, οι καυγάδες και τα παράπονά τους εν ώρα μαθήματος, τα λασπωμένα παπουτσάκια τους με τα λυμένα κορδόνια, τα γαντάκια τους τις κρύες μέρες, το πονηρά άδολο βλέμμα τους, τα χάρτινα αεροπλανάκια τους που ταξιδεύουν ασταμάτητα στην αίθουσα όταν με γυρισμένη πλάτη γράφεις στον πίνακα τις ασκήσεις, οι φωνές τους, όλα (και πόσα ακόμη!), όλα μαζί συνθέτουν την πιο ειλικρινή  και φωτοδότρα ποίηση των καιρών μας, αυτή των μικρών παιδιών.

(Σεπτέμβριος, 2026)

Διάφορα: Too Old to Rock’ n’ Roll: Too Young to Die

 

Too Old to Rock’ n’ Roll: Too Young to Die[1]

 

(του Γιώργου, του Θανάση, του Μανόλη, του άλλου Γιώργου, του Νίκου, του Αστέρη, του Ανδρέα και των υπόλοιπων της παρέας των αποφοίτων του Λυκείου Τούμπας Θεσσαλονίκης, το 1980)

 

Και τι δεν χωρούσε εκείνος ο παλιός ταξιδιωτικός σάκος, αγορασμένος από το μαγαζί του «Πετρίδη», επί της Καρόλου Ντιλ (το κατάστημα λειτουργεί ανελλιπώς από το 1949 μέχρι σήμερα, στην ίδια πάντα διεύθυνση). Πέρα από τα προσωπικά μας αντικείμενα (κλειδιά, τσιγάρα, αναπτήρα, πορτοφόλι, ταμπακιέρα), όλο το, τότε, δικό μας σύμπαν χωρούσε. Τους παλιούς μας φίλους και συμμαθητές από το λύκειο Τούμπας. Τους εμπνευσμένους καθηγητές μας. Όλο το προγκρέσιβ ροκ της εποχής μέσα από ενενηντάρες κασέτες χρωμίου, μάρκας TDK. Τους τζαζίστες της εταιρείας ECM. Τους μπίτνικ και τον Μπουκόφσκι. Τα βιβλία του Ιωάννου, του Σαμαράκη, του Χριστιανόπουλου, του Χρονά, της Ζωής Καρέλη. Τον Μπόρχες και τον Άλντους Χάξλεϋ. Τον Σάκη Παπαδημητρίου και τις εκπομπές του στο ραδιόφωνο για την παγκοσμιότητα της τζαζ. Τα υποφωτισμένα εφηβικά μας δωμάτια, με τους τοίχους καλυμμένους από αφίσες καλλιτεχνών και ροκ συγκροτημάτων. Τις ατέλειωτες ολονύκτιες συζητήσεις μας περί ανατολικής φιλοσοφίας και μετεμψύχωσης στα παγκάκια του Λευκού Πύργου. Τον Λόμπσαν Ράμπα και «Το τρίτο μάτι». Το «Ο Φρόιντ για αρχάριους» και τις ταινίες του Γούντι Άλεν. Τα παλιά μας στέκια επί της Προξένου Κορομηλά. Τα μπιλιάρδα στην «Regine» και στον «Τάφο». Τις ταβέρνες «Δόμνα», «Ανάπηρος», «Άσυλο» και «Κουμπαράκια», τα σαββατόβραδα, στις κρασοκατανύξεις. Τις παλιές αγάπες, που παντρεύτηκαν και μας ξέχασαν και τις ξεχάσαμε κι εμείς. Τους ανεπίδοτους έρωτες. Τα καλοκαίρια στη Χαλκιδική, τα βραδινά πάρτι στην παραλία με αναμμένες φωτιές και Doors στα κασετόφωνα. Τα συνθήματα με μαύρο σπρέι στους τοίχους της πόλης. «ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΤΗ ΓΗ ΝΑ ΚΑΤΕΒΩ!»  ή «ΑΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΘΕΟΣ, ΤΗ ΒΑΨΑΜΕ!». Τις εμπνευσμένες ομιλίες του Κύρκου στην πλατεία Αριστοτέλους. Τα αποφθέγματα του Γκράμσι, του Αλτουσέρ και του Πουλαντζά, που τα είχαμε ιερό Ευαγγέλιο, κι ας μην τα πολυκαταλαβαίναμε τότε. Τις συζητήσεις στο Ντορέ για κινηματογράφο. Τις κριτικές του Αλέξη Δερμεντζόγλου. Τα θεατρικά του Μπρεχτ και του Πιραντέλο. Τα πολιτικά φεστιβάλ της παραλίας κάθε Σεπτέμβρη. Τα καφενεία «Αιγαίον», «Αχίλλειον» και «Ματζέστικ» στην παραλιακή οδό, με τους παλιούς αναρχικούς να παίζουν τάβλι με φόντο τον Θερμαϊκό. Την πλατεία Ναυαρίνου. Τα φρικιά και τα τσινάρια. Τον σκηνοθέτη Τάκη Κανελλόπουλο να ατενίζει στο βάθος τα ασάλευτα καράβια, πάντα καπνίζοντας. Τη θρυλική συναυλία των ELOY στο Βασιλικό θέατρο. Τον σαββατιάτικο γιαουρτοπόλεμο έξω από την «Ωραία» στην Κούσκουρα, «διά ασήμαντον αφορμήν». Τον Νίκο Παπάζογλου πάντα με το κόκκινο φουλάρι του να περιφέρεται τα βράδια στην πόλη σαν ξωτικό. Τον Κώστα Λαχά και τους ζωγραφικούς του πίνακες στην γκαλερί Κοχλίας. Τα περιοδικά «Παρατηρητής», «το Τραμ» και «Παραφυάδα». Τον κινηματογράφο Αίαντα στις 40 Εκκλησιές, με τις πρωτοποριακές ταινίες του. Το βιβλιοπωλείο «Ραγιάς». Την κάθοδο μας στην Αθήνα με το τρένο για τη συναυλία των Μακ Λάφλιν, Αλ Ντι Μεόλα και Πάκο ντε Λουθία στον Λυκαβηττό. Το ατσάκωτο ζαρκάδι των ελληνικών γηπέδων, τον Γιώργο Κούδα, να χορογραφεί επί χόρτου, τον χορευτή -σολίστα - ισορροπιστή Βάσια να τριπλάρει αντίπαλο προκαλώντας του σκοτοδίνη, τον αλάνθαστο ιπτάμενο ζογκλέρ Νίκο Γκάλη να σκοράρει ασταμάτητα. Και πόσα, πόσα ακόμα!. Πώς μπορούσε και χωρούσαν τόσα πολλά πρόσωπα, πράγματα, στέκια, μνήμες, πώς χωρούσε τόση άγραφη και γραπτή μικροϊστορία σε ένα απλό ταξιδιωτικό σακίδιο της δεκαετίας του ογδόντα;  Κι  εμείς,  αιώνιοι έφηβοι και ανέμελοι εκδρομείς μιας άλλης εποχής, ταξιδεύαμε συνεχώς σε έναν κόσμο με οράματα και φιλοδοξίες. «Είδαμε τον κόσμο σαν έργο τέχνης» μας πρόγκαρε ο ισόβιος μας γκουρού, όμως τι μ’ αυτό; Η ιαματική επίδραση της τέχνης μάς είχε μεθύσει διά παντός. Θα ταξιδεύουμε· δεν έχουμε άλλη επιλογή, δεν έχουμε άλλη λύση. Δεν ξέρουμε κάτι άλλο ουσιαστικότερο να κάνουμε. Με τον ίδιο πάντα ταξιδιωτικό σάκο του ’80  στην πλάτη και με όχημα την τέχνη, τις παλιές μας μνήμες και τα βιώματά μας, εις πείσμα των καιρών, πάντα θα ταξιδεύουμε!

                                                                                     

                     

                                                                                                                          Π. Γ.

                                                                                                    

---

[1]   Τίτλος δίσκου αλλά και τραγουδιού του συγκροτήματος Jethro Tull· σημαίνει: πολύ μεγάλος για ροκ εν ρολ, πολύ νέος για να πεθάνει